1 procent
zobacz >>>





Publikacje ONZ

WSTĘP

Rys historyczny i aktualne potrzeby.

 

1.   Osoby niepełnosprawne istnieją we wszystkich częściach świata i we wszyst- kich warstwach społecznych. Ich liczba na całym świecie jest duża i wciąż rośnie.

 

2.   Zarówno przyczyny jak i skutki niepełnosprawności są na świecie zróżni- cowane. Różnice te wynikają z odmiennych warunków społeczno-ekono- micznych oraz z odmiennych rozwiązań podejmowanych przez różne Pań- stwa dla dobra swych obywateli.

 

3.   Aktualna polityka wobec niepełnosprawności jest efektem rozwoju jaki na- stąpił w czasie minionych 200 lat. Pod wieloma względami jest ona odbi- ciem ogólnych warunków życia oraz polityki społeczno-ekonomicznej re- alizowanej w różnych okresach. Jednakże w dziedzinie niepełnosprawności występuje także szereg specyficznych okoliczności wpływających na wa- runki życia osób niepełnosprawnych. Czynnikami, które na przestrzeni całej historii niepełnosprawności wpływały na izolację osób niepełnosprawnych w społeczeństwie  i opóźniały ich rozwój, są ignorancja, zaniedbania, prze- sądy oraz lęk.

 

4.   Na przestrzeni lat polityka względem osób niepełnosprawnych ewoulo- wała: od elementarnej opieki w zakładach zamkniętych do edukacji dla niepełnosprawnych dzieci i rehabilitacji dla osób, których niepełnospraw- ność nastąpiła w dorosłym życiu. Dzięki edukacji i rehabilitacji osoby nie- pełnosprawne uaktywniają się, stając się siłą napędową dalszego rozwoju w zakresie polityki wobec osób niepełnosprawnych. Powstały organiza- cje zrzeszające osoby niepełnosprawne, ich rodziny i obrońców ich praw, walczące o lepsze warunki życia dla osób niepełnosprawnych. Po drugiej wojnie światowej pojawiły się koncepcje integracji i normalizacji, odzwier- ciedlające narastającą świadomość możliwości jakimi dysponują osoby niepełnosprawne.

 

5.   Pod koniec lat 60-tych organizacje osób niepełnosprawnych w niektórych krajach  zaczęły formułować nową koncepcję niepełnosprawności. W kon- cepcji tej zwraca się uwagę na ścisłe powiązania pomiędzy doświadcza- nymi przez osoby niepełnosprawne ograniczeniami, kształtem i strukturą środowiska, w którym żyją oraz postawami społeczeństwa. Równocześnie coraz  więcej  uwagi  zaczęto  poświęcać  problemom  niepełnosprawności w krajach rozwijających się. W niektórych z tych krajów odsetek populacji dotkniętej niepełnosprawnością oceniany jest jako bardzo wysoki, a  sytu- acja materialna osób niepełnosprawnych jest na ogół niezwykle ciężka.


Dotychczasowe działania na polu międzynarodowym.

 

6.   Prawa osób niepełnosprawnych są od dłuższego czasu przedmiotem uwagi Narodów Zjednoczonych i innych organizacji międzynarodowych. Najważ- niejszym dorobkiem Międzynarodowego Roku Osób Niepełnosprawnych w roku 1981 było opracowanie Światowego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych1), przyjętego przez Zgromadzenie Ogólne rezolu- cją 37/52 z dnia 3 grudnia 1982. Zarówno Międzynarodowy Rok, jak i Świa- towy Program Działań, stały się silnym bodźcem postępu w tej dziedzinie. W obu tych inicjatywach podkreślano prawo osób niepełnosprawnych do tworzenia im tych samych szans, co pozostałym obywatelom, oraz do rów- nego udziału w udogodnieniach warunków życiowych, będących efektem rozwoju społeczno-gospodarczego. Wtedy także po raz pierwszy zdefinio- wano niepełnosprawność w kategoriach relacji pomiędzy osobami niepeł- nosprawnymi a ich środowiskiem.

 

7.   W roku 1987 - w połowie Dekady Narodów Zjednoczonych poświęconej Osobom Niepełnosprawnym - odbyło się w Sztokholmie Ogólne Spotka- nie  Ekspertów  Oceniających  Wdrażanie  Światowego  Programu  Działań na rzecz Osób Niepełnosprawnych. Zasugerowano wówczas konieczność wypracowania wiodącej filozofii, która określiłaby priorytety działania na następne lata. Podstawą takiej filozofii powinno być uznanie praw osób niepełnosprawnych.

 

8.   Konsekwencją Spotkania było zalecenie, by  Zgromadzenie Ogólne zwoła- ło specjalną konferencję w celu przygotowania projektu międzynarodowej konwencji n.t eliminacji wszystkich form dyskryminacji wobec osób niepeł- nosprawnych. Konwencja ta miałaby być ratyfikowana przez poszczególne Państwa pod koniec Dekady.

 

9.   Wstępny projekt konwencji przygotowany przez Włochy został przedsta- wiony na czterdziestej drugiej sesji Zgromadzenia Ogólnego. Kolejne wy- stąpienia na temat projektu przygotowała Szwecja na czterdziestej czwar- tej sesji Zgromadzenia. Jednakże w obydwu przypadkach nie osiągnięto konsensusu co do przydatności takiej konwencji. W opinii wielu przedsta- wicieli istniejące dokumenty, dotyczące  praw  człowieka, wydają się gwa- rantować osobom niepełnosprawnym takie same prawa, jak pozostałym obywatelom.

 

W kierunku standardowych zasad.

 

10. Pod wpływem dyskusji na forum Zgromadzenia Ogólnego, Rada Ekono- miczno-Społeczna, podczas swej pierwszej regularnej sesji w roku 1990, postanowiła ostatecznie skoncentrować się na opracowaniu międzynaro- dowego instrumentu innego rodzaju. Rezolucją nr 1990/26 z dnia 24 maja

1990 roku Rada upoważniła Komisję d/s Rozwoju Społecznego do rozwa- żenia na swojej 36 sesji kwestii powołania doraźnej (ad hoc) otwartej gru- py roboczej, składającej się z ekspertów rządowych, finansowanej z dobro- wolnych składek. Jej zadaniem byłoby opracowanie standardowych zasad wyrównywania  szans  niepełnosprawnych  dzieci,  młodzieży  i  dorosłych, w ścisłej współpracy z wyspecjalizowanymi agencjami, innymi organami międzyrządowymi, oraz organizacjami pozarządowymi, a zwłaszcza or- ganizacjami osób niepełnosprawnych. Rada wezwała również Komisję do przygotowania ostatecznej wersji tekstu owych zasad w roku 1993 i przed- łożenia ich na czterdziestej ósmej sesji Zgromadzenia Ogólnego.

 

11. Kolejne dyskusje na forum Trzeciego Komitetu Zgromadzenia Ogólnego podczas czterdziestej piątej sesji wykazały szerokie poparcie dla nowej inicjatywy opracowania standardowych zasad wyrównywania szans osób niepełnosprawnych.

 

12. Na trzydziestej drugiej sesji Komisji d/s Rozwoju Społecznego inicjatywa opracowania standardowych zasad uzyskała poparcie olbrzymiej liczby przedstawicieli i w toku dyskusji doszło do przyjęcia rezolucji nr 32/2 z 20 lutego 1991, w myśl której Komisja postanowiła powołać ad hoc otwartą grupę roboczą, zgodnie z rezolucją 1990/26 Rady Ekonomiczno-Społecznej.

 

Cel i treść Standardowych Zasad Wyrównywania Szans Osób

Niepełnosprawnych.

 

13. Standardowe Zasady Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych zo- stały opracowane na podstawie doświadczeń zdobytych w trakcie Dekady Osób Niepełnosprawnych, zorganizowanej pod egidą Narodów Zjedno- czonych (1983-92)2). Polityczny i moralny fundament tych Zasad stanowi Międzynarodowa Ustawa o Prawach Człowieka, w skład której wchodzą: Powszechna Deklaracja Praw Człowieka3), Międzynarodowy Pakt Praw Eko- nomicznych, Społecznych i Kulturalnych4)  i Międzynarodowy Pakt Praw Cywilnych i Politycznych4), Konwencja Praw Dziecka5)  oraz Konwencja na temat Eliminacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet6), jak również Świa- towy Program Działań na rzecz Osób Niepełnosprawnych.

 

14. Chociaż Zasady nie są prawnie wiążące, mogą stać się międzynarodowym prawem zwyczajowym, gdy zostaną uznane przez większość Państw z za- miarem przestrzegania określonej zasady w prawie międzynarodowym. Oznacza to silne zobowiązanie moralne i polityczne ze strony Państw do po- dejmowania działań w celu wyrównywania szans osób niepełnosprawnych. Określono w nich ważne zasady dotyczące odpowiedzialności, podejmo- wania działań i współpracy oraz wskazano obszary o decydującym znacze- niu  dla  jakości życia i osiągania pełnego uczestnictwa i równości. Zasady stanowią dla osób niepełnosprawnych  i  ich organizacji instrument kształ- towania polityki i działań. Tworzą także bazę dla współpracy technicznej i ekonomicznej pomiędzy Państwami,  Narodami Zjednoczonymi i innymi organizacjami międzynarodowymi.

 

15. Celem Zasad jest  zagwarantowanie niepełnosprawnym chłopcom, dziew- czętom, kobietom i mężczyznom, jako  członkom  swoich społeczności, możliwości korzystania z tych samych praw i obowiązków przysługujących pozostałym obywatelom. We wszystkich społeczeństwach świata wciąż ist- nieją przeszkody uniemożliwiające osobom niepełnosprawnym korzysta- nie z ich praw i wolności oraz utrudniające im pełne uczestnictwo w życiu społecznym. Na Państwach spoczywa odpowiedzialność za podejmowa- nie  odpowiednich  działań  w celu usunięcia takich przeszkód. W procesie tym osoby niepełnosprawne i ich organizacje powinny odgrywać aktywną rolę jako partnerzy. Wyrównywanie szans osób niepełnosprawych jest za- sadniczym wkładem w ogólnoświatowy wysiłek mobilizowania zasobów ludzkich. Trzeba zwrócić szczególną uwagę na takie grupy społeczne jak kobiety, dzieci, osoby starsze, osoby ubogie, pracownicy migrujący,  osoby o podwójnych lub sprzężonych kalectwach, tubylcy i mniejszości etniczne. Ponadto jest wielu niepełnosprawnych uchodźców, których szczególne po- trzeby wymagają specjalnej uwagi.

 

Podstawowe pojęcia w sferze polityki wobec osób niepełnosprawnych.

 

16. W tekście Zasad przewijają się przytoczone niżej pojęcia. Opierają się one głównie na pojęciach występujących w Światowym Programie Działań na rzecz Osób Niepełnosprawnych. Odzwierciedlają również postęp, jaki się dokonał podczas trwania Dekady Osób Niepełnosprawnych pod egidą Na- rodów Zjednoczonych.

 

Niepełnosprawność i upośledzenie.

 

17. Termin „niepełnosprawność” obejmuje  wiele  ograniczeń  funkcjonalnych występujących w każdym społeczeństwie i w każdym kraju na świecie. Nie- pełnosprawność może być fizyczna, intelektualna lub polegać na dysfunk- cji zmysłów; może wynikać z choroby somatycznej lub choroby umysłowej. Wymienione zaburzenia, sytuacje lub choroby mogą mieć charakter stały lub przejściowy.

18. Termin „upośledzenie” (handicap) oznacza utratę lub ograniczenie moż- liwości uczestniczenia w życiu społeczeństwa w tym samym stopniu, co inni obywatele. Termin ten wskazuje na konflikt pomiędzy osobą niepeł- nosprawną a jej środowiskiem. Celem tego terminu jest zwrócenie uwagi na braki w środowisku i w wielu zorganizowanych działaniach społecznych, dotyczących na przykład informacji, komunikacji międzyludzkiej i eduka- cji, które uniemożliwiają osobom niepełnosprawym uczestnictwo na rów- nych zasadach.

 

19. Terminy: „niepełnosprawność” i „upośledzenie” zdefiniowane w akapitach 17 i 18, powinny być rozumiane w świetle współczesnej historii niepełnosprawności. W latach 70-tych  przedstawiciele  organizacji osób niepełnosprawnych oraz specjaliści w tej dziedzinie przeciwstawiali się ówczesnej terminologii.  Terminy „niepełnosprawność” i „upośledzenie” były  często używane w niejasny i mylący sposób, co nie sprzyjało formułowaniu polityki społecznej i prowadzeniu działań na rzecz osób niepełnosprawnych. Terminologia ta odzwierciedlała podejście  medyczne  i diagnostyczne, w którym nie zwracano uwagi na niedoskonałości i braki tkwiące w otaczającym społeczeństwie.

 

20. W roku 1980 Światowa Organizacja Zdrowia przyjęła międzynarodową kla- syfikację uszkodzeń, niepełnosprawności i upośledzeń, w której zapropo- nowano bardziej precyzyjne, a jednocześnie zrelatywizowane podejście. Międzynarodowa Klasyfikacja Uszkodzeń, Niepełnosprawności i Upośle- dzeń7)   wprowadza wyraźne rozróżnienie pojęć: „uszkodzenie”, „niepełno- sprawność” i „upośledzenie”. Terminy te są powszechnie używane w takich dziedzinach jak rehabilitacja, edukacja, statystyka, polityka, ustawodaw- stwo, demografia, socjologia, ekonomia i antropologia.  Niektórzy  użyt- kownicy  sygnalizują wątpliwości co do terminu „upośledzenie”,  zdefinio- wanego w Klasyfikacji w sposób, który uważają za zbyt medyczny i zbyt koncentrujący się na jednostce oraz niedostatecznie wyjaśniający  interak- cję  pomiędzy warunkami społecznymi, a oczekiwaniami i możliwościami jednostki. Te i inne wątpliwości,  wyrażane  przez użytkowników w ciągu

12 lat od opublikowania Klasyfikacji, zostaną wzięte pod uwagę w jej przy- szłych wydaniach.

 

21. Dzięki doświadczeniom zdobytym w trakcie wdrażania Światowego Pro- gramu Działań oraz ogólnych dyskusji toczących się podczas Dekady Osób Niepełnosprawnych pod egidą Narodów Zjednoczonych, doszło do pogłę- bienia wiedzy oraz lepszego zrozumienia problematyki niepełnosprawno- ści jak i używanej terminologii. Obecna terminologia wskazuje na koniecz- ność zwracania uwagi zarówno na indywidualne potrzeby jednostki (takie,jak np. rehabilitacja i sprzęt rehabilitacyjny), jak i na niedoskonałości tkwią- ce w społeczeństwie (różne przeszkody w pełnym uczestnictwie).

 

Prewencja.

 

22. Termin „prewencja” oznacza działania nastawione na zapobieganie wystę- powaniu uszkodzeń fizycznych, intelektualnych, psychicznych i narządów zmysłów (prewencja podstawowa), lub działania zapobiegające temu, by uszkodzenia te spowodowały trwałe ograniczenia funkcjonalne lub niepeł- nosprawność (prewencja wtórna). Prewencja  może  obejmować różne ro- dzaje działań, takie jak podstawowa opieka zdrowotna, opieka prenatalna i postnatalna, edukacja w zakresie żywienia, szczepienia przeciwko choro- bom zakaźnym, metody kontrolowania chorób endemicznych,  przepisy bhp, programy podejmowane w celu zapobiegania wypadkom w różnych środowiskach, włączając w to przystosowywanie miejsc pracy, by zapobie- gać chorobom zawodowym i inwalidztwu, a także zapobieganie niepełno- sprawności wynikającej z zatrucia środowiska lub z konfliktów zbrojnych.

 

Rehabilitacja.

 

23. Termin „rehabilitacja” oznacza proces, którego celem jest umożliwienie oso- bom niepełnosprawnym osiąganie i utrzymanie optymalnego poziomu funkcjonowania fizycznego, narządów zmysłów, intelektualnego, psychicz- nego i/lub społecznego, m.in. poprzez dostarczanie urządzeń umożliwia- jących im większą niezależność. Rehabilitacja może obejmować działania zmierzające do odtworzenia i/lub przywrócenia funkcji, kompensacji utraty lub braku funkcji, jak też kompensacji ograniczenia funkcjonalnego. Proces rehabilitacji nie obejmuje początkowej opieki medycznej, natomiast w jej zakres wchodzi szerokie spektrum działań, poczynając od rehabilitacji pod- stawowej  i  ogólnej, a kończąc na rehabilitacji nastawionej na realizację ściśle określonego celu, na przykład rehabilitacji zawodowej.

 

Wyrównywanie szans.

 

24. Termin „wyrównywanie szans”  oznacza proces, dzięki któremu różne sys- temy i instytucje istniejące w społeczeństwie i środowisku, takie jak usługi, różne formy działań, informacja i dokumentacja, są powszechnie dostępne dla wszystkich, a zwłaszcza dla osób niepełnosprawnych.

 

25. Zasada równych praw oznacza, że potrzeby każdej jednostki są jednakowo ważne, że potrzeby te muszą stanowić podstawę planowania życia w spo- łeczeństwie oraz że  wszystkie zasoby muszą być wykorzystane w taki spo- sób, aby zapewnić każdej jednostce równe szanse udziału.

 

26. Osoby niepełnosprawne są członkami społeczeństwa i mają prawo do po- zostania we własnym środowisku lokalnym. Powinny one otrzymać po- trzebne im wsparcie w ramach normalnych struktur edukacyjnych, opieki zdrowotnej, zatrudnienia i usług społecznych.

 

27. Osoby niepełnosprawne, osiągając równe prawa, powinny także posiadać równe obowiązki. W momencie, gdy prawa te zostaną osiągnięte, społe- czeństwa powinny zwiększyć swe oczekiwania względem osób niepełno- sprawnych. Częścią procesu wyrównywania szans powinno stać się niesie- nie pomocy osobom niepełnosprawnym w tym, by mogły wziąć na siebie pełną odpowiedzialność jako członkowie społeczeństwa.

Laboratorium ECDL


Polskie Towarzystwo Informatyczne

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Nasza działalność została nagrodzona DYPLOMAMI

Dobre Praktyki
EFS 2008

Dobre Praktyki
PFRON 2006

Polityka prywatności | Mapa serwisu

© 2008 Fundacja Fuga Mundi, wszelkie prawa zastrzeżone

Data ostatniej modyfikacji: 13.09.2018r.
Stronę odwiedzono 16538176, aktualnie przegląda ją 7 osób.
FFM Projekt współfinansowany ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
PFRON