1 procent
zobacz >>>





Publikacje ONZ

STANDARDOWE ZASADY WYRÓWNY WANIA SZANS OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

WSTĘP

 

Rys historyczny i aktualne potrzeby.

 

 

 

1.   Osoby niepełnosprawne istnieją we wszystkich częściach świata i we wszyst- kich warstwach społecznych. Ich liczba na całym świecie jest duża i wciąż rośnie.

 

 

 

2.   Zarówno przyczyny jak i skutki niepełnosprawności są na świecie zróżni- cowane. Różnice te wynikają z odmiennych warunków społeczno-ekono- micznych oraz z odmiennych rozwiązań podejmowanych przez różne Pań- stwa dla dobra swych obywateli.

 

 

 

3.   Aktualna polityka wobec niepełnosprawności jest efektem rozwoju jaki na- stąpił w czasie minionych 200 lat. Pod wieloma względami jest ona odbi- ciem ogólnych warunków życia oraz polityki społeczno-ekonomicznej re- alizowanej w różnych okresach. Jednakże w dziedzinie niepełnosprawności występuje także szereg specyficznych okoliczności wpływających na wa- runki życia osób niepełnosprawnych. Czynnikami, które na przestrzeni całej historii niepełnosprawności wpływały na izolację osób niepełnosprawnych w społeczeństwie  i opóźniały ich rozwój, są ignorancja, zaniedbania, prze- sądy oraz lęk.

 

 

 

4.   Na przestrzeni lat polityka względem osób niepełnosprawnych ewoulo- wała: od elementarnej opieki w zakładach zamkniętych do edukacji dla niepełnosprawnych dzieci i rehabilitacji dla osób, których niepełnospraw- ność nastąpiła w dorosłym życiu. Dzięki edukacji i rehabilitacji osoby nie- pełnosprawne uaktywniają się, stając się siłą napędową dalszego rozwoju w zakresie polityki wobec osób niepełnosprawnych. Powstały organiza- cje zrzeszające osoby niepełnosprawne, ich rodziny i obrońców ich praw, walczące o lepsze warunki życia dla osób niepełnosprawnych. Po drugiej wojnie światowej pojawiły się koncepcje integracji i normalizacji, odzwier- ciedlające narastającą świadomość możliwości jakimi dysponują osoby niepełnosprawne.

 

 

 

5.   Pod koniec lat 60-tych organizacje osób niepełnosprawnych w niektórych krajach  zaczęły formułować nową koncepcję niepełnosprawności. W kon- cepcji tej zwraca się uwagę na ścisłe powiązania pomiędzy doświadcza- nymi przez osoby niepełnosprawne ograniczeniami, kształtem i strukturą środowiska, w którym żyją oraz postawami społeczeństwa. Równocześnie coraz  więcej  uwagi  zaczęto  poświęcać  problemom  niepełnosprawności w krajach rozwijających się. W niektórych z tych krajów odsetek populacji dotkniętej niepełnosprawnością oceniany jest jako bardzo wysoki, a  sytu- acja materialna osób niepełnosprawnych jest na ogół niezwykle ciężka.

 

 

 

Dotychczasowe działania na polu międzynarodowym.

 

 

 

6.   Prawa osób niepełnosprawnych są od dłuższego czasu przedmiotem uwagi Narodów Zjednoczonych i innych organizacji międzynarodowych. Najważ- niejszym dorobkiem Międzynarodowego Roku Osób Niepełnosprawnych w roku 1981 było opracowanie Światowego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych1), przyjętego przez Zgromadzenie Ogólne rezolu- cją 37/52 z dnia 3 grudnia 1982. Zarówno Międzynarodowy Rok, jak i Świa- towy Program Działań, stały się silnym bodźcem postępu w tej dziedzinie. W obu tych inicjatywach podkreślano prawo osób niepełnosprawnych do tworzenia im tych samych szans, co pozostałym obywatelom, oraz do rów- nego udziału w udogodnieniach warunków życiowych, będących efektem rozwoju społeczno-gospodarczego. Wtedy także po raz pierwszy zdefinio- wano niepełnosprawność w kategoriach relacji pomiędzy osobami niepeł- nosprawnymi a ich środowiskiem.

 

 

 

7.   W roku 1987 - w połowie Dekady Narodów Zjednoczonych poświęconej Osobom Niepełnosprawnym - odbyło się w Sztokholmie Ogólne Spotka- nie  Ekspertów  Oceniających  Wdrażanie  Światowego  Programu  Działań na rzecz Osób Niepełnosprawnych. Zasugerowano wówczas konieczność wypracowania wiodącej filozofii, która określiłaby priorytety działania na następne lata. Podstawą takiej filozofii powinno być uznanie praw osób niepełnosprawnych.

 

 

 

8.   Konsekwencją Spotkania było zalecenie, by  Zgromadzenie Ogólne zwoła- ło specjalną konferencję w celu przygotowania projektu międzynarodowej konwencji n.t eliminacji wszystkich form dyskryminacji wobec osób niepeł- nosprawnych. Konwencja ta miałaby być ratyfikowana przez poszczególne Państwa pod koniec Dekady.

 

 

 

9.   Wstępny projekt konwencji przygotowany przez Włochy został przedsta- wiony na czterdziestej drugiej sesji Zgromadzenia Ogólnego. Kolejne wy- stąpienia na temat projektu przygotowała Szwecja na czterdziestej czwar- tej sesji Zgromadzenia. Jednakże w obydwu przypadkach nie osiągnięto konsensusu co do przydatności takiej konwencji. W opinii wielu przedsta- wicieli istniejące dokumenty, dotyczące  praw  człowieka, wydają się gwa- rantować osobom niepełnosprawnym takie same prawa, jak pozostałym obywatelom.

 

 

 

W kierunku standardowych zasad.

 

 

 

10. Pod wpływem dyskusji na forum Zgromadzenia Ogólnego, Rada Ekono- miczno-Społeczna, podczas swej pierwszej regularnej sesji w roku 1990, postanowiła ostatecznie skoncentrować się na opracowaniu międzynaro- dowego instrumentu innego rodzaju. Rezolucją nr 1990/26 z dnia 24 maja

 

1990 roku Rada upoważniła Komisję d/s Rozwoju Społecznego do rozwa- żenia na swojej 36 sesji kwestii powołania doraźnej (ad hoc) otwartej gru- py roboczej, składającej się z ekspertów rządowych, finansowanej z dobro- wolnych składek. Jej zadaniem byłoby opracowanie standardowych zasad wyrównywania  szans  niepełnosprawnych  dzieci,  młodzieży  i  dorosłych, w ścisłej współpracy z wyspecjalizowanymi agencjami, innymi organami międzyrządowymi, oraz organizacjami pozarządowymi, a zwłaszcza or- ganizacjami osób niepełnosprawnych. Rada wezwała również Komisję do przygotowania ostatecznej wersji tekstu owych zasad w roku 1993 i przed- łożenia ich na czterdziestej ósmej sesji Zgromadzenia Ogólnego.

 

 

 

11. Kolejne dyskusje na forum Trzeciego Komitetu Zgromadzenia Ogólnego podczas czterdziestej piątej sesji wykazały szerokie poparcie dla nowej inicjatywy opracowania standardowych zasad wyrównywania szans osób niepełnosprawnych.

 

 

 

12. Na trzydziestej drugiej sesji Komisji d/s Rozwoju Społecznego inicjatywa opracowania standardowych zasad uzyskała poparcie olbrzymiej liczby przedstawicieli i w toku dyskusji doszło do przyjęcia rezolucji nr 32/2 z 20 lutego 1991, w myśl której Komisja postanowiła powołać ad hoc otwartą grupę roboczą, zgodnie z rezolucją 1990/26 Rady Ekonomiczno-Społecznej.

 

 

 

Cel i treść Standardowych Zasad Wyrównywania Szans Osób

 

Niepełnosprawnych.

 

 

 

13. Standardowe Zasady Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych zo- stały opracowane na podstawie doświadczeń zdobytych w trakcie Dekady Osób Niepełnosprawnych, zorganizowanej pod egidą Narodów Zjedno- czonych (1983-92)2). Polityczny i moralny fundament tych Zasad stanowi Międzynarodowa Ustawa o Prawach Człowieka, w skład której wchodzą: Powszechna Deklaracja Praw Człowieka3), Międzynarodowy Pakt Praw Eko- nomicznych, Społecznych i Kulturalnych4)  i Międzynarodowy Pakt Praw Cywilnych i Politycznych4), Konwencja Praw Dziecka5)  oraz Konwencja na temat Eliminacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet6), jak również Świa- towy Program Działań na rzecz Osób Niepełnosprawnych.

 

 

 

14. Chociaż Zasady nie są prawnie wiążące, mogą stać się międzynarodowym prawem zwyczajowym, gdy zostaną uznane przez większość Państw z za- miarem przestrzegania określonej zasady w prawie międzynarodowym. Oznacza to silne zobowiązanie moralne i polityczne ze strony Państw do po- dejmowania działań w celu wyrównywania szans osób niepełnosprawnych. Określono w nich ważne zasady dotyczące odpowiedzialności, podejmo- wania działań i współpracy oraz wskazano obszary o decydującym znacze- niu  dla  jakości życia i osiągania pełnego uczestnictwa i równości. Zasady stanowią dla osób niepełnosprawnych  i  ich organizacji instrument kształ- towania polityki i działań. Tworzą także bazę dla współpracy technicznej i ekonomicznej pomiędzy Państwami,  Narodami Zjednoczonymi i innymi organizacjami międzynarodowymi.

 

 

 

15. Celem Zasad jest  zagwarantowanie niepełnosprawnym chłopcom, dziew- czętom, kobietom i mężczyznom, jako  członkom  swoich społeczności, możliwości korzystania z tych samych praw i obowiązków przysługujących pozostałym obywatelom. We wszystkich społeczeństwach świata wciąż ist- nieją przeszkody uniemożliwiające osobom niepełnosprawnym korzysta- nie z ich praw i wolności oraz utrudniające im pełne uczestnictwo w życiu społecznym. Na Państwach spoczywa odpowiedzialność za podejmowa- nie  odpowiednich  działań  w celu usunięcia takich przeszkód. W procesie tym osoby niepełnosprawne i ich organizacje powinny odgrywać aktywną rolę jako partnerzy. Wyrównywanie szans osób niepełnosprawych jest za- sadniczym wkładem w ogólnoświatowy wysiłek mobilizowania zasobów ludzkich. Trzeba zwrócić szczególną uwagę na takie grupy społeczne jak kobiety, dzieci, osoby starsze, osoby ubogie, pracownicy migrujący,  osoby o podwójnych lub sprzężonych kalectwach, tubylcy i mniejszości etniczne. Ponadto jest wielu niepełnosprawnych uchodźców, których szczególne po- trzeby wymagają specjalnej uwagi.

 

 

 

Podstawowe pojęcia w sferze polityki wobec osób niepełnosprawnych.

 

 

 

16. W tekście Zasad przewijają się przytoczone niżej pojęcia. Opierają się one głównie na pojęciach występujących w Światowym Programie Działań na rzecz Osób Niepełnosprawnych. Odzwierciedlają również postęp, jaki się dokonał podczas trwania Dekady Osób Niepełnosprawnych pod egidą Na- rodów Zjednoczonych.

 

 

 

Niepełnosprawność i upośledzenie.

 

 

 

17. Termin „niepełnosprawność” obejmuje  wiele  ograniczeń  funkcjonalnych występujących w każdym społeczeństwie i w każdym kraju na świecie. Nie- pełnosprawność może być fizyczna, intelektualna lub polegać na dysfunk- cji zmysłów; może wynikać z choroby somatycznej lub choroby umysłowej. Wymienione zaburzenia, sytuacje lub choroby mogą mieć charakter stały lub przejściowy.

 

18. Termin „upośledzenie” (handicap) oznacza utratę lub ograniczenie moż- liwości uczestniczenia w życiu społeczeństwa w tym samym stopniu, co inni obywatele. Termin ten wskazuje na konflikt pomiędzy osobą niepeł- nosprawną a jej środowiskiem. Celem tego terminu jest zwrócenie uwagi na braki w środowisku i w wielu zorganizowanych działaniach społecznych, dotyczących na przykład informacji, komunikacji międzyludzkiej i eduka- cji, które uniemożliwiają osobom niepełnosprawym uczestnictwo na rów- nych zasadach.

 

 

 

19. Terminy: „niepełnosprawność” i „upośledzenie” zdefiniowane w akapitach 17 i 18, powinny być rozumiane w świetle współczesnej historii niepełnosprawności. W latach 70-tych  przedstawiciele  organizacji osób niepełnosprawnych oraz specjaliści w tej dziedzinie przeciwstawiali się ówczesnej terminologii.  Terminy „niepełnosprawność” i „upośledzenie” były  często używane w niejasny i mylący sposób, co nie sprzyjało formułowaniu polityki społecznej i prowadzeniu działań na rzecz osób niepełnosprawnych. Terminologia ta odzwierciedlała podejście  medyczne  i diagnostyczne, w którym nie zwracano uwagi na niedoskonałości i braki tkwiące w otaczającym społeczeństwie.

 

 

 

20. W roku 1980 Światowa Organizacja Zdrowia przyjęła międzynarodową kla- syfikację uszkodzeń, niepełnosprawności i upośledzeń, w której zapropo- nowano bardziej precyzyjne, a jednocześnie zrelatywizowane podejście. Międzynarodowa Klasyfikacja Uszkodzeń, Niepełnosprawności i Upośle- dzeń7)   wprowadza wyraźne rozróżnienie pojęć: „uszkodzenie”, „niepełno- sprawność” i „upośledzenie”. Terminy te są powszechnie używane w takich dziedzinach jak rehabilitacja, edukacja, statystyka, polityka, ustawodaw- stwo, demografia, socjologia, ekonomia i antropologia.  Niektórzy  użyt- kownicy  sygnalizują wątpliwości co do terminu „upośledzenie”,  zdefinio- wanego w Klasyfikacji w sposób, który uważają za zbyt medyczny i zbyt koncentrujący się na jednostce oraz niedostatecznie wyjaśniający  interak- cję  pomiędzy warunkami społecznymi, a oczekiwaniami i możliwościami jednostki. Te i inne wątpliwości,  wyrażane  przez użytkowników w ciągu

 

12 lat od opublikowania Klasyfikacji, zostaną wzięte pod uwagę w jej przy- szłych wydaniach.

 

 

 

21. Dzięki doświadczeniom zdobytym w trakcie wdrażania Światowego Pro- gramu Działań oraz ogólnych dyskusji toczących się podczas Dekady Osób Niepełnosprawnych pod egidą Narodów Zjednoczonych, doszło do pogłę- bienia wiedzy oraz lepszego zrozumienia problematyki niepełnosprawno- ści jak i używanej terminologii. Obecna terminologia wskazuje na koniecz- ność zwracania uwagi zarówno na indywidualne potrzeby jednostki (takie,jak np. rehabilitacja i sprzęt rehabilitacyjny), jak i na niedoskonałości tkwią- ce w społeczeństwie (różne przeszkody w pełnym uczestnictwie).

 

 

 

Prewencja.

 

 

 

22. Termin „prewencja” oznacza działania nastawione na zapobieganie wystę- powaniu uszkodzeń fizycznych, intelektualnych, psychicznych i narządów zmysłów (prewencja podstawowa), lub działania zapobiegające temu, by uszkodzenia te spowodowały trwałe ograniczenia funkcjonalne lub niepeł- nosprawność (prewencja wtórna). Prewencja  może  obejmować różne ro- dzaje działań, takie jak podstawowa opieka zdrowotna, opieka prenatalna i postnatalna, edukacja w zakresie żywienia, szczepienia przeciwko choro- bom zakaźnym, metody kontrolowania chorób endemicznych,  przepisy bhp, programy podejmowane w celu zapobiegania wypadkom w różnych środowiskach, włączając w to przystosowywanie miejsc pracy, by zapobie- gać chorobom zawodowym i inwalidztwu, a także zapobieganie niepełno- sprawności wynikającej z zatrucia środowiska lub z konfliktów zbrojnych.

 

 

 

Rehabilitacja.

 

 

 

23. Termin „rehabilitacja” oznacza proces, którego celem jest umożliwienie oso- bom niepełnosprawnym osiąganie i utrzymanie optymalnego poziomu funkcjonowania fizycznego, narządów zmysłów, intelektualnego, psychicz- nego i/lub społecznego, m.in. poprzez dostarczanie urządzeń umożliwia- jących im większą niezależność. Rehabilitacja może obejmować działania zmierzające do odtworzenia i/lub przywrócenia funkcji, kompensacji utraty lub braku funkcji, jak też kompensacji ograniczenia funkcjonalnego. Proces rehabilitacji nie obejmuje początkowej opieki medycznej, natomiast w jej zakres wchodzi szerokie spektrum działań, poczynając od rehabilitacji pod- stawowej  i  ogólnej, a kończąc na rehabilitacji nastawionej na realizację ściśle określonego celu, na przykład rehabilitacji zawodowej.

 

 

 

Wyrównywanie szans.

 

 

 

24. Termin „wyrównywanie szans”  oznacza proces, dzięki któremu różne sys- temy i instytucje istniejące w społeczeństwie i środowisku, takie jak usługi, różne formy działań, informacja i dokumentacja, są powszechnie dostępne dla wszystkich, a zwłaszcza dla osób niepełnosprawnych.

 

 

 

25. Zasada równych praw oznacza, że potrzeby każdej jednostki są jednakowo ważne, że potrzeby te muszą stanowić podstawę planowania życia w spo- łeczeństwie oraz że  wszystkie zasoby muszą być wykorzystane w taki spo- sób, aby zapewnić każdej jednostce równe szanse udziału.

 

 

 

26. Osoby niepełnosprawne są członkami społeczeństwa i mają prawo do po- zostania we własnym środowisku lokalnym. Powinny one otrzymać po- trzebne im wsparcie w ramach normalnych struktur edukacyjnych, opieki zdrowotnej, zatrudnienia i usług społecznych.

 

 

 

27. Osoby niepełnosprawne, osiągając równe prawa, powinny także posiadać równe obowiązki. W momencie, gdy prawa te zostaną osiągnięte, społe- czeństwa powinny zwiększyć swe oczekiwania względem osób niepełno- sprawnych. Częścią procesu wyrównywania szans powinno stać się niesie- nie pomocy osobom niepełnosprawnym w tym, by mogły wziąć na siebie pełną odpowiedzialność jako członkowie społeczeństwa.

 

PREAMBUŁA

 

Państwa,

 

świadome  zobowiązania  podjętego  w  Karcie  Narodów  Zjednoczonych, aby wspólnie i indywidualnie podejmować działania, przy współpracy Organizacji Narodów Zjednoczonych, na rzecz promocji wyższych standardów życia,  pełnego  zatrudnienia  oraz  warunków  zapewniających  postęp  i  rozwój społeczno-ekonomiczny,

 

 

 

potwierdzając przywiązanie do fundamentalnych wolności i praw człowie- ka, sprawiedliwości społecznej, godności oraz wartości osoby ludzkiej, prokla- mowanych w Karcie,

 

 

 

mając w szczególności na względzie międzynarodowe standardy praw człowieka, które zostały sformułowane w Powszechnej Deklaracji Praw Czło- wieka3), w Międzynarodowym Pakcie Praw Ekonomicznych, Społecznych i Kul- turalnych4) i w Międzynarodowym Pakcie Praw Cywilnych i Politycznych4),

 

 

 

podkreślając, że instrumenty te głoszą, iż prawa w nich przyznane powin- ny być w równym stopniu, bez żadnej dyskryminacji, zapewnione wszystkim jednostkom,

 

 

 

mając  na względzie Konwencję Praw Dziecka, która zabrania dyskrymi- nacji z powodu niepełnosprawności i wzywa do podjęcia specjalnych działań w celu zapewnienia praw dzieciom niepełnosprawnym, oraz mając na wzglę- dzie Międzynarodową Konwencję na temat Ochrony Praw Pracowników Migru- jących i Członków ich Rodzin8), która wzywa do działań ochraniających osoby niepełnosprawne,

 

mając także na względzie postanowienia Konwencji dotyczącej Eliminacji Wszystkich Form Dyskryminacji Kobiet6), zapewniające prawa niepełnospraw- nym dziewczętom i kobietom,

 

 

 

biorąc pod uwagę Deklarację Praw Osób Niepełnosprawnych9),  Deklara- cję Praw Osób Upośledzonych Umysłowo10), Deklarację  Społecznego Postępu i Rozwoju11), Zasady Ochrony Osób z Chorobami Psychicznymi i Poprawy Opie- ki nad Zdrowiem Psychicznym12)  i inne ważne instrumenty przyjęte przez Zgro- madzenie Ogólne, oraz

 

 

 

biorąc   pod  uwagę  odpowiednie  konwencje  i  rekomendacje  przyję- te przez Międzynarodową Organizację Pracy, ze szczególnym uwzględnie- niem uczestnictwa w zatrudnieniu osób   niepełnosprawnych, na zasadach niedyskryminujących,

 

 

 

świadome odpowiednich rekomendacji oraz prac Organizacji Edukacyjnej, Naukowej i Kulturalnej Narodów Zjednoczonych, zwłaszcza Światowej Deklara- cji o Edukacji dla Wszystkich13), Światowej Organizacji Zdrowia, Fundacji Dzieci Narodów Zjednoczonych i innych pokrewnych organizacji,

 

 

 

biorąc pod uwagę zobowiązanie, podjęte przez Państwa, dotyczące ochro- ny środowiska,

 

 

 

świadome zniszczeń spowodowanych przez konflikty zbrojne i ubolewając nad użyciem skąpych zasobów naturalnych do produkcji broni,

 

 

 

uznając, że Światowy Program Działań na rzecz Osób Niepełnosprawnych oraz definicja, sformułowana w tym dokumencie, odnosząca się do wyrówny- wania szans reprezentują, ze strony międzynarodowej społeczności, szczere pragnienia  by nadać tym różnym, międzynarodowym instrumentom i reko- mendacjom praktyczne i konkretne znaczenie,

 

 

 

przyjmując do wiadomości, że cel Dekady Osób Niepełnosprawnych pod egidą Narodów Zjednoczonych (1983-1992), dotyczący wdrożenia Światowego Programu Działań, jest wciąż aktualny i wymaga pilnej kontynuacji,

 

 

 

mając na względzie to, że Światowy Program Działań opiera się na koncep- cjach jednakowo ważnych dla krajów rozwijających się i uprzemysłowionych,

 

 

 

przekonane, że trzeba zintensyfikować wysiłki, aby zapewnić osobom nie- pełnosprawnym możliwość pełnego i równoprawnego korzystania z praw czło- wieka oraz uczestnictwa w życiu społecznym,

 

 

 

podkreślając raz jeszcze, że osoby niepełnosprawne, ich rodzice,  opieku- nowie, obrońcy praw i organizacje muszą być aktywnymi partnerami Państw w dziedzinie planowania i  wdrażania  wszelkich rozwiązań, wpływających na ich prawa obywatelskie, polityczne, gospodarcze, społeczne i kulturalne,

 

 

 

postępując zgodnie z Rezolucją nr 1990/26 Rady  Ekonomiczno-Społecz- nej oraz podejmując specyficzne działania niezbędne do zapewnienia osobom niepełnosprawnym równości z innymi obywatelami, które to działania są wy- mienione szczegółowo w Światowym Programie Działań,

 

 

 

przyjęły Standardowe Zasady Wyrównywania Szans Osób Niepełnospraw- nych nakreślone poniżej, aby:

 

(a) podkreślić, że wszystkie działania na polu niepełnosprawności wymagają właściwej wiedzy i doświadczenia na temat  sytuacji i szczególnych po- trzeb osób niepełnosprawnych;

 

(b) podkreślić, że proces, dzięki któremu każdy element zorganizowanego społeczeństwa jest dostępny dla wszystkich, jest podstawowym celem rozwoju społeczno-ekonomicznego;

 

(c) nakreślić podstawowe kierunki polityki społecznej w dziedzinie niepeł- nosprawności, włączając w to, tam gdzie jest to uzasadnione, aktywną zachętę do współpracy technicznej i gospodarczej;

 

(d) wskazać rozwiązania modelowe w zakresie procesu podejmowania de- cyzji politycznych, koniecznych do osiągnięcia równych szans, mając na uwadze duże różnice w poziomach gospodarczych i technicznych oraz to, że proces decyzyjny musi cechować głębokie zrozumienie kontekstu kulturowego i kluczowej roli osób niepełnosprawnych biorących w nim udział;

 

(e) zaproponować na szczeblu krajowym mechanizmy umożliwiające ści- słą współpracę pomiędzy Państwami, organami systemu Narodów Zjed- noczonych, innymi ciałami międzyrządowymi i organizacjiami osób niepełnosprawnych;

 

(f ) zaproponować efektywny mechanizm nadzorowania procesu poprzez który Państwa będą dążyły w kierunku  wyrównywanie  szans  osób niepełnosprawnych.

I. WSTĘPNE WARUNKI RÓWNOPRAWNEGO UCZESTNICTWA

 

Zasada 1. Budzenie świadomości

 

Państwa powinny podjąć działania w celu podniesienia poziomu świadomości społeczeństwa na temat osób niepełnosprawnych, ich praw, potrzeb, możliwo- ści i wkładu w życie społeczne.

 

 

 

1.   Państwa  powinny  zagwarantować, by odpowiednie władze rozpowszech- niały aktualne informacje na temat dostępnych programów i form pomocy dla osób niepełnosprawnych, ich rodzin, profesjonalistów z tej dziedziny oraz wszystkich innych obywateli. Informacja kierowana do osób niepełno- sprawnych powinna być prezentowana w dostępny sposób.

 

 

 

2.   Państwa powinny inicjować i wspomagać kampanie informacyjne dotyczą- ce osób niepełnosprawnych oraz polityki w zakresie niepełnosprawności. Kampanie te powinny nieść przesłanie, że osoby niepełnosprawne są oby- watelami posiadającymi te same prawa i obowiązki co wszyscy inni, jak naj- bardziej usprawiedliwione są więc wszelkie działania likwidujące przeszko- dy na drodze do ich pełnego uczestnictwa.

 

 

 

3.   Państwa powinny zachęcać środki masowego przekazu do przedstawiania pozytywnego wizerunku osób niepełnosprawnych i konsultować się w tej sprawie z ich organizacjami.

 

 

 

4.   Państwa powinny zagwarantować, aby programy edukacji publicznej od- zwierciedlały, we wszystkich swych aspektach, zasadę pełnego uczestnic- twa i równości.

 

 

 

5.   Państwa powinny zapraszać osoby niepełnosprawne i ich rodziny oraz or- ganizacje do uczestnictwa w programach edukacji publicznej, dotyczących zagadnień niepełnosprawności.

 

 

 

6.   Państwa powinny zachęcać zakłady pracy sektora prywatnego do uwzględ- nienia           zagadnień  niepełnosprawności  we  wszystkich  aspektach  swej działalności.

 

 

 

7.   Państwa powinny inicjować i promować programy, nastawione na podnie- sienie poziomu świadomości osób niepełnosprawnych co do tkwiących w nich możliwości i przysługujących im praw. Zwiększenie pewności siebie i umocnienie pozycji tych osób pomoże im w lepszym wykorzystaniu   ist- niejących  szans.

 

 

 

8.  Budzenie świadomości powinno stanowić ważną część edukacji dzieci niepełnosprawnych oraz programów rehabilitacyjnych. Osoby niepełno- sprawne mogłyby także pomagać sobie wzajemnie w podnoszeniu pozio- mu własnej świadomości poprzez działania swych własnych organizacji.

 

 

 

9.   Budzenie świadomości powinno być częścią edukacji dla wszystkich dzieci oraz powinno stanowić niezbędny element kursów szkoleniowych dla na- uczycieli i wszystkich profesjonalistów.

 

 

 

Zasada 2. Opieka medyczna

 

 

 

Państwa powinny zapewnić skuteczną pomoc medyczną osobom niepełnosprawnym.

 

 

 

1.  Państwa powinny pracować nad tworzeniem programów dla wielody- scyplinarnych zespołów profesjonalistów. Celem tych programów byłoby wczesne wykrywanie, diagnozowanie i leczenie uszkodzeń zdrowia. Pro- gramy takie powinny  zapobiegać, redukować lub eliminować czynniki po- wodujące niepełnosprawność oraz zapewnić pełne uczestnictwo osób nie- pełnosprawnych i ich rodzin - zarówno idywidualne jak i organizacji osób niepełnosprawnych - na etapach planowania i ewaluacji tych programów.

 

 

 

2.  Pracownicy socjalni powinni być odpowiednio przeszkoleni, aby móc współuczestniczyć we wczesnym wykrywaniu    uszkodzeń    zdrowia, udzielaniu pierwszej pomocy oraz kierowaniu do odpowiednich służb specjalistycznych.

 

 

 

3.   Państwa powinny zagwarantować, by osoby niepełnosprawne, zwłaszcza niemowlęta i dzieci, otrzymywały opiekę medyczną na tym samym poziomie i w ramach tego samego systemu, co pozostali członkowie społeczeństwa.

 

 

 

4.   Państwa powinny zagwarantować, by personel medyczny i paramedyczny był odpowiednio przeszkolony i wyposażony tak, by mógł świadczyć po- moc medyczną osobom niepełnosprawnym. Osoby niepełnosprawne po- winny mieć dostęp do właściwych metod leczenia i technologii.

 

 

 

5.   Państwa powinny zagwarantować personelowi medycznemu  i  parame- dycznemu  odpowiednie przeszkolenie tak, by nie udzielali rodzicom błęd- nych porad, które mogą wpłynąć na ograniczenie szans ich dzieci. Szkole- nie  to  powinno być procesem ciągłym oraz być oparte na najnowszych dostępnych informacjach.

 

 

 

6.   Państwa powinny zagwarantować osobom niepełnosprawnym, które tego potrzebują, wszelkie regularne zabiegi  lecznicze  oraz  leki  przyczyniające się do utrzymania lub poprawy poziomu ich funkcjonowania.

 

 

 

Zasada 3. Rehabilitacja.

 

 

 

Państwa powinny zapewnić usługi rehabilitacyjne osobom niepełnosprawnym po to, aby mogły one osiągać i utrzymywać optymalny poziom niezależności i funkcjonowania.

 

1.   Państwa powinny rozwijać krajowe programy rehabilitacji dla wszystkich grup osób niepełnosprawnych. Programy takie powinny być oparte na ak- tualnych indywidualnych potrzebach jednostek oraz na zasadach pełnego uczestnictwa i równości.

 

 

 

2.   Programy te powinny zawierać szeroki zakres działań takich, jak szkolenie umiejętności w celu poprawy lub wyrównania uszkodzonych funkcji, po- radnictwo dla osób niepełnosprawnych i ich rodzin, rozwijanie pewności siebie osób niepełnosprawnych oraz usługi rutynowe, takie jak diagnostyka i porady.

 

 

 

3.   Wszystkie osoby niepełnosprawne, które wymagają rehabilitacji, łącznie z osobami głęboko upośledzonymi i/lub dotkniętymi sprzężonymi kalec- twami, powinny mieć do niej dostęp.

 

 

 

4.   Osoby niepełnosprawne i ich rodziny powinny mieć możliwość uczestni- czenia w planowaniu i organizowaniu usług rehabilitacyjnych, które bezpo- średnio ich dotyczą.

 

 

 

5.   Wszystkie  usługi  rehabilitacyjne powinny być dostępne w środowisku lo- kalnym, w którym osoba niepełnosprawna żyje. Jednakże, w pewnych oko- licznościach,  po to by osiagnąć określone cele szkoleniowe,  można  orga- nizować  specjalne,  okresowe kursy rehabilitacyjne w placówkach opieki stacjonarnej.

 

 

 

6.   Powinno się zachęcać osoby niepełnosprawne i ich rodziny do angażowa- nia się w prowadzenie zajęć rehabilitacyjnych, na przykład w roli szkole- niowców, instruktorów lub doradców.

 

 

 

7.   Państwa powinny wykorzystywać ekspertyzy organizacji  osób niepełno- sprawnych  przy opracowywaniu lub ocenie programów rehabilitacyjnych.

 

 

 

Zasada 4. Służby wspierające

 

 

 

Państwa powinny zagwarantować osobom niepełnosprawnym pełen zakres służb wspierających, włączając w to wszelkie urządzenia pomocnicze, po to, by pomóc im w podnoszeniu poziomu niezależności w życiu codziennym oraz w egzekwowaniu przysługujących im praw.

 

 

 

1.   Państwa powinny zagwarantować, w zależności od potrzeb  osób  niepeł- nosprawnych, zaopatrzenie w urządzenia pomocnicze i sprzęt rehabilita- cyjny oraz zapewnić indywidualną pomoc w postaci osobistych asystentów i tłumaczy, co stanowić będzie ważny czynnik wyrównywania ich szans.

 

2.  Państwa powinny wspierać rozwój, produkcję, dystrybucję, oraz serwis urządzeń pomocniczych i sprzętu rehabilitacyjnego, a także upowszech- niać  wiedzę o ich istnieniu.

 

 

 

3.   Aby osiągnąć powyższe cele należy wykorzystywać wszelką dostępną wie- dzę techniczną (know-how). W krajach dysponujących wysoko rozwinięty- mi technologiami przemysłowymi powinna być ona w pełni wykorzysty- wana, celem poprawy standardu i efektywności urządzeń pomocniczych i sprzętu rehabilitacyjnego. Ważne jest, by stymulować rozwój i produkcję prostych i tanich urządzeń, wykorzystując tam gdzie to możliwe zasoby i produkcję lokalną. W produkcję tych urządzeń można by angażować same osoby niepełnosprawne.

 

 

 

4.   Państwa powinny być świadome faktu, że wszystkie osoby niepełnospraw- ne, które potrzebują urządzeń pomocniczych, powinny mieć do nich swo- bodny dostęp, niezależnie od swojej sytuacji finansowej. Oznacza to, że urządzenia pomocnicze i sprzęt rehabilitacyjny powinien być bezpłatny lub bardzo tani tak, aby osoby niepełnosprawne lub ich rodziny były w stanie go nabyć.

 

 

 

5.  W programach rehabilitacyjnych, obejmujących dostarczanie urządzeń pomocniczych i sprzętu rehabilitacyjnego, Państwa powinny uwzględnić szczególne potrzeby niepełnosprawnych dziewcząt i chłopców co do formy i trwałości tych urządzeń oraz dostosowania ich do wieku użytkowników.

 

 

 

6.   Państwa  powinny  wspierać opracowywanie programów nastawionych na świadczenie zindywidualizowanej pomocy za pośrednictwem osobistych asystentów i tłumaczy, zwłaszcza osobom głęboko upośledzonym lub do- tkniętym sprzężonymi kalectwami. Programy  takie  zwiększyłyby  poziom uczestnictwa   osób niepełnosprawnych w codziennym życiu - w domu, w pracy i w szkole oraz podczas zajęć rekreacyjnych.

 

 

 

7.   Programy pomocy personalnej powinny być tak zaprojektowane, by osoby niepełnosprawne z nich korzystające miały decydujący wpływ na sposób realizacji tych programów.

 

II. KLUCZOWE OBSZARY RÓWNOPRAWNEGO UCZESTNICTWA

 

Zasada 5. Dostępność

 

Państwa powinny zdawać sobie sprawę z ogromnego znaczenia problemu do- stępności w procesie wyrównywania szans we wszystkich sferach życia spo- łecznego. Wobec  osób  dotkniętych  jakąkolwiek  formą  niepełnosprawności,

 

 

 

Państwa powinny (a) inicjować programy działania zmierzające  do udostęp- nienia im środowiska fizycznego; i (b)  wprowadzić  rozwiązania ułatwiające dostęp do informacji i środków komunikacji międzyludzkiej.

 

 

 

(a) Dostęp do środowiska fizycznego

 

 

 

1.   Państwa  powinny  inicjować  programy  działania  zmierzające  do  usuwa- nia przeszkód utrudniających uczestnictwo i poruszanie się w środowisku fizycznym. Działania   te   powinny mieć na względzie rozwój standardów i wytycznych oraz stanowienie prawa zapewniającego dostępność w róż- nych sferach życia, na przykład: we własnych mieszkaniach, obiektach uży- teczności publicznej, komunikacji miejskiej i innych środkach transportu, na ulicach i innych miejscach środowiska zewnętrznego.

 

 

 

2.   Państwa powinny zapewnić architektom, inżynierom budowlanym i innym osobom, profesjonalnie związanym z projektowaniem i kreowaniem  śro- dowiska fizycznego, dostęp do odpowiedniej informacji dotyczącej polityki w zakresie niepełnosprawności oraz do rozwiązań zapewniających osobom niepełnosprawnym swobodny dostęp do środowiska fizycznego.

 

 

 

3.   Wymagania dotyczące dostępności powinny być uwzględnione już w po- czątkowej fazie projektowania i kreowania środowiska fizycznego.

 

 

 

4.   Standardy i normy dostępności, już w momencie ich tworzenia, powinny być konsultowane z organizacjami osób niepełnosprawnych. Organizacje te powinny, również na własnym  terenie, brać udział w początkowej fazie planowania obiektów użyteczności publicznej, celem zapewnienia maksy- malnie łatwego dostępu do nich.

 

 

 

(b) Dostęp do informacji i środków komunikacji międzyludzkiej

 

 

 

5.   Osoby niepełnosprawne oraz tam, gdzie jest to uzasadnione, ich rodziny, sprzymierzeńcy i obrońcy praw, powinni w każdym momencie mieć dostęp do pełnej informacji na temat diagnozy, przysługujących im praw oraz do- stępnych służb, świadczeń i programów działania. Informacja taka powinna być przedstawiona w sposób dostępny i zrozumiały dla tych osób.

 

 

 

6.   Państwa powinny rozwijać strategie zapewniające dostęp do informacji i publikacji różnym grupom osób niepełnosprawnych. By ułatwić ten do- stęp osobom o słabym wzroku konieczne są wydawnictwa i publikacje dru- kowane dużą czcionką lub w alfabecie Braille’a, taśmoteki i inne odpowied- nie urządzenia. Podobnie, należy korzystać z odpowiednich technologii

 

 

 

 

celem ułatwienia dostępu do informacji słownej osobom o słabym słuchu lub mającym trudności z rozumieniem.

 

 

 

7.   Należy zwrócić większą uwagę na posługiwanie się językiem migowym w edukacji dzieci niesłyszących, wśród ich rodzin i wspólnot. Konieczne jest także przygotowanie tłumaczy języka migowego, którzy mogliby świad- czyć usługi ułatwiające porozumiewanie się pomiędzy osobami niesłyszą- cymi i innymi ludźmi.

 

 

 

8.   Należy  również zwrócić uwagę na potrzeby pozostałych  osób  mających trudności  w  porozumiewaniu się.

 

 

 

9.   Państwa powinny zachęcać media, zwłaszcza telewizję, radio i prasę, by sta- rały się bardziej udostępniać swoje programy osobom niepełnosprawnym.

 

 

 

10. Państwa powinny zagwarantować, aby informacja komputerowa i systemy usług oferowane całemu społeczeństwu były, bądź już od początku kon- struowane z myślą o niepełnosprawnych użytkownikach, bądź adaptowa- ne do ich potrzeb.

 

 

 

11. W pracach nad rozwiązaniami zmierzającymi do udostępnienia usług infor- macyjnych należy konsultować się z organizacjami osób niepełnosprawnych.

 

 

 

Zasada 6. Edukacja

 

 

 

Państwa powinny brać pod uwagę zasadę równych szans w zakresie edukacji podstawowej, średniej i wyższej, o charakterze integracyjnym, dla niepełno- sprawnych   dzieci, młodzieży i dorosłych. Państwa powinny zagwarantować, by kształcenie osób niepełnosprawnych stanowiło integralną część systemu oświaty.

 

 

 

1.  Naczelne władze oświatowe odpowiadają za edukację osób niepełno- sprawnych w warunkach integracji. Nauczanie osób niepełnosprawnych powinno być integralną częścią ogólnokrajowych  planów  oświatowych oraz być uwzględniane przy opracowywaniu programów szkolnych i orga- nizacji szkół.

 

 

 

2.   Nauczanie w normalnych szkołach wymaga obecności tłumacza oraz zor- ganizowania innych, niezbędnych form pomocy. Konieczne jest zapewnie- nie dostępności oraz zorganizowanie służb wspierających, dostosowanych do potrzeb osób o różnych rodzajach niepełnosprawności.

 

 

 

3.   Grupy zrzeszające rodziców oraz organizacje osób niepełnosprawnych po- winny być zaangażowane w proces kształcenia na wszystkich poziomach.

 

 

 

4.  W Państwach, gdzie nauczanie jest obowiazkowe, należy je zapewnić wszystkim dziewczętom i chłopcom bez względu na rodzaj i poziom nie- pełnosprawności, a więc z uwzględnieniem najcięższych przypadków.

 

 

 

5.   Należy zwrócić szczególną uwagę na następujące grupy osób: (a) bardzo małe dzieci niepełnosprawne;

 

(b) niepełnosprawne dzieci w wieku przedszkolnym; (c) niepełnosprawni dorośli, zwłaszcza kobiety.

 

 

 

6.   Aby zapewnić edukację osobom niepełnosprawnym w normalnych szko- łach  Państwa powinny:

 

(a) posiadać jasno sprecyzowaną politykę, która byłaby rozumiana i akcep- towana na terenie szkoły i w obrębie szerszej społeczności;

 

(b) zezwolić na elastyczność programów szkolnych,   na wprowadzanie do nich uzupełnień i dokonywanie adaptacji;

 

(c) wspierać nauczycieli, m.in. poprzez dostarczanie wartościowych mate- riałów szkoleniowych oraz prowadzenie systematycznych szkoleń.

 

 

 

7.   Nauczanie integracyjne i programy działań w otwartym środowisku (com- munity-based) powinny być traktowane jako podejścia komplementarne, zapewniające oszczędny i wydajny system kształcenia i szkolenia osób nie- pełnosprawnych.  Krajowe  programy  rehabilitacji  środowiskowej  powin- ny zachęcać społeczności lokalne do wykorzystania i rozwijania własnych zasobów w celu organizowania na własnym terenie nauczania dla osób niepełnosprawnych.

 

 

 

8.   W sytuacjach, gdy ogólny system oświaty nie w pełni zaspokaja potrzeby wszystkich osób niepełnosprawnych, należy zastanowić się nad wprowa- dzeniem nauczania specjalnego. Jego celem powinno być przygotowanie uczniów do nauki w ogólnym systemie szkolnym. Jakość nauczania specjal- nego powinna odpowiadać tym samym standardom  i ambicjom, jakimi kieruje się nauczanie ogólne i być z  nią ściśle powiązana.  Warunkiem mi- nimalnym jest to, by środki finansowe przeznaczone na naukę uczniów nie- pełnosprawnych były proporcjonalnie takie same, jak środki przeznaczone na naukę pozostałych uczniów. Państwa  powinny  dążyć  do  stopniowej integracji specjalnych  usług  edukacyjnych z głównym nurtem edukacji. Trzeba jednak przyznać, że w pewnych przypadkach nauczanie specjalne może być aktualnie uznane za najbardziej odpowiednią formę kształcenia niektórych niepełnosprawnych uczniów.

 

 

 

 

9.   Ze względu na szczególne potrzeby w zakresie porozumiewania się osób niesłyszących oraz niesłyszących i niewidomych jednocześnie ich naucza- nie powinno raczej odbywać się w specjalnych szkołach lub w wyodrębnio- nych klasach szkół normalnych. W początkowej fazie zwłaszcza, trzeba po- łożyć szczególny nacisk na nauczanie uwrażliwione na kontekst kulturowy, co zaowocuje wyrobieniem sprawności w porozumiewaniu się i zwiększe- niem niezależności osób niesłyszących oraz niesłyszących i jednocześnie niewidomych .

 

 

 

Zasada 7. Zatrudnienie

 

 

 

Państwa powinny uznać zasadę, że należy wzmocnić pozycję osób niepełno- sprawnych tak, aby zaczęły one egzekwować swoje prawa, zwłaszcza w dzie- dzinie zatrudnienia. Zarówno na obszarach wiejskich jak i miejskich powinny one posiadać równe szanse wykonywania pożytecznego i satysfakcjonującego finansowo zajęcia na otwartym rynku pracy.

 

 

 

1.   Prawo i przepisy w dziedzinie zatrudnienia nie mogą dyskryminować osób niepełnosprawnych ani czynić trudności w ich zatrudnianiu.

 

 

 

2.   Państwa powinny aktywnie wspierać  integrację osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy. Aktywne wsparcie powinno przejawiać się po- przez  różnorodność  podjętych  działań,  takich  jak  szkolenia  zawodowe, systemy motywacyjne,  zatrudnienie  zastrzeżone lub przeznaczone dla określonych osób, pożyczki lub kredyty dla małego biznesu, wyłączne kon- trakty lub uprawnienia do produkcji uprzywilejowanej,  ulgi  podatkowe, udogodnienia kontraktowe lub inna techniczna czy finansowa pomoc dla zakładów zatrudniających osoby niepełnosprawne. Państwa powinny tak- że zachęcać pracodawców do wprowadzania odpowiednich zmian umożli- wiających zatrudnienie osób niepełnosprawnych.

 

 

 

3.   Państwowe programy działań powinny obejmować:

 

(a) działania nastawione na projektowanie i przystosowywanie stanowisk pracy oraz terenów wokół zakładów pracy tak, aby były dostępne dla osób o różnych rodzajach niepełnosprawności;

 

(b) popieranie  wykorzystywania  nowych  technologii  oraz  projektowania i produkcji urządzeń pomocniczych, narzędzi, wyposażenia oraz środków ułatwiających dostęp do takiego wyposażenia, co umożliwi osobom niepełnosprawnym zdobycie i utrzymanie pracy;

 

(c) organizowanie odpowiednich szkoleń, szukanie miejsc pracy oraz ciągłe wspieranie, np. poprzez osobistego asystenta i tłumacza.

 

 

 

4.   Państwa powinny inicjować i wspierać kampanie nastawione na podno- szenie poziomu świadomości społecznej, aby zmienić negatywne postawy i uprzedzenia wobec niepełnosprawnych pracowników.

 

 

 

5.   Państwa, pełniące rolę pracodawcy w sektorze publicznym, powinny stwa- rzać warunki sprzyjające zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w tym sektorze.

 

 

 

6.   Państwa  oraz organizacje pracowników i pracodawców powinny współ- pracować celem zagwarantowania polityki równego naboru i promocji, wa- runków zatrudnienia i stawek płacowych oraz zagwarantowania środków na poprawę bezpieczeństwa pracy, w celu zapobiegania wypadkom i ura- zom, a także środków na rehabilitację pracowników cierpiących na prze- wlekłe choroby zawodowe.

 

 

 

7.  Nadrzędnym celem powinno być zawsze zatrudnianie osób niepełno- sprawnych na otwartym rynku pracy. Dla osób niepełnosprawnych, których potrzeb nie da się w ten sposób zaspokoić, alternatywą powinny być małe zakłady pracy chronionej lub zatrudnienie wspomagane. Programy tego typu należy oceniać pod względem ich trafności i skuteczności w tworze- niu możliwości zatrudniania osób niepełnosprawnych.

 

 

 

8.   Należy podjąć działania, aby włączyć osoby niepełnosprawne  do  progra- mów  szkoleniowych i zatrudnienia w sektorze prywatnym.

 

 

 

9.   Państwa, organizacje pracowników i pracodawcy powinni współpracować z organizacjami osób niepełnosprawnych, aby wykorzystać wszystkie moż- liwości szkolenia  i zatrudnienia, z uwzględnieniem ruchomego czasu pra- cy, pracy w niepełnym wymiarze, podziału obowiązków, pracy na własny rachunek, opiekunów w pracy dla osób niepełnosprawnych.

 

 

 

Zasada 8. Środki utrzymania i zabezpieczenie socjalne

 

 

 

Państwa są odpowiedzialne za bezpieczeństwo socjalne i zapewnienie środ- ków utrzymania osobom niepełnosprawnym.

 

 

 

1.   Państwa powinny zagwarantować odpowiednie wsparcie finansowe w po- staci dodatku do dochodu osobom niepełnosprawnym, które z powodu niepełnosprawności lub czynników związanych z niepełnosprawnością utraciły czasowo pracę, utraciły część swego dochodu lub nie zaoferowano im zatrudnienia. Państwa powinny zagwarantować, by wsparcie finansowe obejmowało koszty wynikające z niepełnosprawności, ponoszone przez osoby niepełnosprawne i ich rodziny.

 

 

 

2.   W krajach, w których już istnieją, lub są w trakcie opracowywania, systemy zabezpieczeń socjalnych, ubezpieczeń społecznych lub inne systemy po- mocy społecznej, należy sprawdzić, czy systemy te nie wyłączają lub nie dyskryminują osób niepełnosprawnych.

 

 

 

3.   Państwa powinny także zagwarantować dodatek do dochodu i zabezpie- czenie socjalne opiekunom osób niepełnosprawnych.

 

 

 

4.   Systemy  zabezpieczenia  socjalnego powinny stwarzać bodźce stymulują- ce osoby niepełnosprawne w kierunku samodzielnego wypracowania przez nich dochodu. Systemy te powinny same organizować lub wnosić wkład w organizowanie,  rozwój i finansowanie szkolenia zawodowego  oraz  po- magać przy wyszukiwaniu miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych.

 

 

 

5.  Programy zabezpieczenia socjalnego powinny także stymulować osoby niepełnosprawne do poszukiwania zatrudnienia aby stworzyć lub przywró- cić im możliwość zarobkowania.

 

 

 

6.   Dodatek  do dochodu powinien być wypłacany tak długo i w takiej formie, by nie zniechęcać  osoby niepełnosprawnej do poszukiwania pracy. Doda- tek do dochodu należy zmniejszyć lub znieść dopiero wówczas, gdy osoba niepełnosprawna będzie otrzymywać odpowiedni i wystarczający dochód.

 

 

 

7.   Państwa, w których zabezpieczenie społeczne jest w dużym stopniu finan- sowane przez sektor prywatny, powinny zachęcać środowiska lokalne, or- ganizacje społeczne i rodziny do działań samopomocowych i stymulowania osób niepełnosprawnych, by podejmowały pracę lub działania pokrewne.

 

 

 

Zasada 9. Życie rodzinne i  integralność osobista

 

 

 

Państwa  powinny  promować  pełne  uczestnictwo  osób  niepełnosprawnych w  życiu  rodzinnym.  Powinny  promować  prawo  do  integralności  osobistej i  zagwarantować,  by  prawo  nie  dyskryminowało  osób  niepełnosprawnych ze względu na związki seksualne, małżeństwo i rodzicielstwo.

 

 

 

1.   Należy  umożliwić  osobom niepełnosprawnym życie we własnej rodzinie. Państwa   powinny zalecać włączanie do poradnictwa rodzinnego zagadnień dotyczących niepełnosprawności  i  jej wpływu na życie rodzinne. Ro-

 

dziny z osobami niepełnosprawnymi powinny móc korzystać z usług umożliwiających okresowe zastąpienie ich w sprawowaniu funkcji opiekuńczych (domy krótkiego pobytu, opiekunowie). Państwa powinny usunąć wszelkie niepotrzebne przeszkody wobec osób, które pragną wychowywać lub adoptować niepełnosprawne dziecko lub osobę dorosłą.

 

 

 

2.   Osobom niepełnosprawnym nie należy odmawiać możliwości doświadcza- nia własnej seksualności, prowadzenia życia seksualnego i doświadczenia rodzicielstwa. Mając na względzie trudności, jakie osoby niepełnosprawne mogą napotkać  w  zawieraniu związków małżeńskich i zakładaniu rodzi- ny, Państwa powinny zapewnić dostęp do właściwego poradnictwa. Osoby niepełnosprawne powinny mieć taki sam dostęp, jak pozostali obywatele, do metod planowania rodziny, jak również do informacji na temat ich funk- cji seksualnej.

 

 

 

3.   Państwa powinny promować działania zmierzające do zmiany wciąż domi- nującego w społeczeństwie negatywnego stosunku do małżeństwa, życia seksualnego i rodzicielstwa osób niepełnosprawnych, a zwłaszcza dziew- cząt i kobiet. Należy zachęcać media do angażowania się w eliminowanie takich negatywnych postaw.

 

 

 

4.   Osoby niepełnosprawne i ich rodziny powinny być w pełni informowane o środkach ostrożności zapobiegających nadużyciom seksualnym lub in- nym formom nadużyć. Osoby niepełnosprawne są szczególnie narażone na nadużycia w rodzinie, środowisku lub zakładzie i trzeba je nauczyć, jak uni- kać takich okoliczności, jak rozpoznać czy nadużycie miało miejsce oraz jak je zgłosić.

 

 

 

Zasada 10. Kultura

 

 

 

Państwa  powinny  zagwarantować  osobom  niepełnosprawnym  integrację i możliwość uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych na równych prawach.

 

 

 

1.   Państwa powinny zagwarantować, by osoby niepełnosprawne miały moż- liwości wykorzystania swego potencjału twórczego, artystycznego i inte- lektualnego, nie tylko dla własnych korzyści, ale jako wzbogacenie własnej społeczności, czy to wiejskiej czy miejskiej. Przykładem takiej działalno- ści może być taniec, muzyka, literatura, teatr, sztuki plastyczne, malowa- nie i rzeźba. W krajach rozwijających się należy kłaść nacisk na tradycyjne i współczesne formy sztuki takie jak lalkarstwo, recytacje i gawędziarstwo.

 

 

 

2.   Państwa powinny zapewnić osobom niepełnosprawnym dostęp do ośrod- ków kultury i usług z nią zwiazanych, takich jak teatry, muzea i biblioteki.

 

 

 

3.   Państwa powinny inicjować rozwój i wykorzystanie specjalnych  urządzeń technicznych, aby udostępnić osobom niepełnosprawnym takie formy kul- tury jak literatura, film i teatr.

 

 

 

Zasada 11. Sport i rekreacja

 

 

 

Państwa podejmą działania, aby zapewnić osobom niepełnosprawnym równe możliwości uprawiania sportu i rekreacji.

 

 

 

1.   Państwa powinny inicjować działania w kierunku udostępniania osobom niepełnosprawnym takich miejsc jak hotele, plaże, hale sportowe, sale gim- nastyczne, etc. Działania takie powinny polegać na wspieraniu personelu tworzącego programy rekreacyjne i sportowe oraz na wspieraniu projek- tów dotyczących rozwijania dostępności i uczestnictwa oraz innych progra- mów informacyjnych i szkoleniowych.

 

 

 

2.   Władze odpowiedzialne za turystykę, agencje turystyczne, hotele, organi- zacje wolontariuszy i inni zaangażowani w organizowanie rekreacji i  po- dróży powinni oferować swoje usługi wszystkim, uwzględniając jednak szczególne potrzeby osób niepełnosprawnych. Procesowi temu powinno towarzyszyć odpowiednie szkolenie.

 

 

 

3.   Organizacje sportowe powinny być zachęcane do rozwijania  możliwości uczestnictwa osób niepełnosprawnych w działalności sportowej. W pew- nych przypadkach wystarczające mogą się okazać działania poprawiające dostęp osób niepełnosprawnych do takiej działalności, co w konsekwencji otwiera możliwości ich uczestnictwa. W pozostałych przypadkach należy organizować specjalne formy rekreacji i sportu. Państwa powinny wspoma- gać uczestnictwo osób niepełnosprawnych w krajowych i międzynarodo- wych imprezach sportowych.

 

 

 

4.   Osoby niepełnosprawne uczestniczące w działalności sportowej powinny mieć dostęp do możliwości treningu i szkolenia tej samej jakości, co pozo- stali uczestnicy.

 

 

 

5.   Organizatorzy sportu i rekreacji powinni konsultować się z organizacjami osób niepełnosprawnych przy planowaniu rozwoju usług dla tych osób.

 

 

 

Zasada 12. Religia

 

 

 

Państwa będą podejmować działania ułatwiające równoprawne  uczestnictwo osób niepełnosprawnych w życiu religijnym ich społeczności.

 

 

 

1.   Państwa, w konsultacji z władzami różnych kościołów, powinny zachęcać do podejmowania działań mających na celu eliminację dyskryminacji oraz ułatwienie  dostępu osobom niepełnosprawnym do aktywności religijnej.

 

 

 

2.   Państwa powinny zachęcać do przekazywania instytucjom i organizacjom religijnym informacji na temat zagadnień niepełnosprawności. Państwa po- winny zachęcać władze kościelne do włączania informacji na temat polityki wobec niepełnosprawności do szkoleń osób profesjonalnie zajmujących się religią, jak również do programów edukacyjnych o charakterze religijnym.

 

 

 

3.   Państwa powinny także ułatwiać dostęp do literatury religijnej osobom cierpiącym na uszkodzenia narządów zmysłów.

 

 

 

4.   Państwa i/lub organizacje religijne powinny konsultować z organizacjami osób niepełnosprawnych podejmowanie działań zapewniających równo- prawne uczestnictwo w życiu religijnym.

 

III. DZIAŁANIA WDROŻENIOWE

 

Zasada 13. Informacja i badania naukowe

 

Państwa przyjmują główną odpowiedzialność za gromadzenie i rozpowszech- nianie  informacji  na  temat  warunków  życiowych  osób  niepełnosprawnych oraz   promowanie   badań   naukowych   dotyczących   wszystkich   aspektów ich życia, łącznie z analizowaniem przeszkód  utrudniających im codzienne funkcjonowanie.

 

 

 

1.   Państwa powinny, w regularnych odstępach czasowych, gromadzić staty- styki z podziałem na płeć oraz inne informacje dotyczące warunków życia osób niepełnosprawnych. Zbieranie takich danych powinno odbywać się w trakcie narodowych spisów powszechnych oraz badań gospodarstw do- mowych. Zaleca się w tym względzie ścisłą współpracę z uniwersytetami, instytutami naukowymi i organizacjami osób niepełnosprawnych. W bada- niach takich powinno się uwzględniać pytania na temat programów dzia- łania i usług dla osób niepełnosprawnych oraz na temat korzystania z nich.

 

 

 

2.   Państwa powinny rozważyć możliwość zorganizowania banku danych na temat niepełnosprawności, w którym znajdowałyby się dane statystyczne dotyczące istniejących służb, usług i programów, jak również dane dotyczą- ce różnych grup osób niepełnosprawnych. Powinno się przy tym przestrze- gać prawa do ochrony prywatności i osobistej integralności.

 

 

 

3.   Państwa  powinny inicjować i wspierać programy badań na temat proble- mów społecznych, ekonomicznych oraz zagadnień uczestnictwa wpływa- jących na życie osób niepełnosprawnych i  ich rodzin. Badania te powin- ny  zawierać  analizy  przyczyn,  rodzajów  i  częstotliwości  występowania

 

 

 

niepełnosprawności, dostępności i skuteczności  istniejących programów oraz potrzeby rozwoju i oceny służb, usług i działań wspierających.

 

 

 

4.   Państwa, we współpracy z organizacjami osób niepełnosprawnych, powin- ny rozwijać i wprowadzać terminologię oraz ustalać kryteria, w/g których prowadzić się będzie badania survey’owe na szczeblu krajowym.

 

 

 

5.   Państwa powinny ułatwiać uczestnictwo osób niepełnosprawnych  w gro- madzeniu danych oraz w badaniach. Państwa powinny szczególnie zachę- cać, by do przeprowadzania takich badań rekrutować wykwalifikowane osoby niepełnosprawne.

 

 

 

6.   Państwa powinny wspierać wymianę doświadczeń i badań naukowych.

 

 

 

7.   Państwa powiny podejmować działania w celu upowszechniania informacji i wiedzy na temat niepełnosprawności we wszystkich pionach politycznych i administracyjnych szczebla krajowego, regionalnego i lokalnego.

 

 

 

Zasada 14. Kreowanie polityki i planowanie

 

 

 

Państwa powinny zagwarantować, by problemy niepełnosprawności   były uwzględniane w skali całego kraju w procesie kreowania polityki i planowania dotyczącego tych problemów.

 

 

 

1.   Państwa powinny inicjować i planować w skali całego kraju odpowiednią politykę społeczną względem osób niepełnosprawnych oraz stymulować i wspierać taką politykę na szczeblu regionalnym i lokalnym.

 

 

 

2.   Państwa powinny włączać organizacje osób niepełnosprawnych w proces podejmowania decyzji odnoszących się do planów i programów dotyczą- cych osób niepełnosprawnych lub wpływających na ich status ekonomicz- ny i społeczny.

 

 

 

3.  Potrzeby i problemy osób niepełnosprawnych, zamiast ich oddzielnego traktowania, powinny być włączone do ogólnych planów rozwojowych.

 

 

 

4.   Główna odpowiedzialność Państw za sytuację osób niepełnosprawnych nie zwalnia innych z tej odpowiedzialności. Powinno się zachęcać każdego, kto jest odpowiedzialny za określone usługi, działania lub informowanie społe- czeństwa, do wzięcia na siebie odpowiedzialności, by jego działalność była dostępna dla osób niepełnosprawnych.

 

 

 

5.   Państwa powinny ułatwiać społeczności lokalnej rozwijanie programów i działań na rzecz osób niepełnosprawnych. Jednym ze sposobów osiagania tego celu jest opracowywanie podręczników lub list najważniejszych zadań oraz dostarczanie programów szkoleniowych dla personelu.

 

 

 

Zasada 15. Tworzenie prawa

 

 

 

Państwa odpowiadają za tworzenie podstaw prawnych dla działań prowadzą- cych do pełnego uczestnictwa i wyrównywania szans osób niepełnosprawnych.

 

 

 

1.  Ustawodawstwo krajowe, zawierające prawa i obowiązki obywateli, po- winno również obejmować prawa i obowiązki osób niepełnosprawnych. Państwa są zobowiązane do umożliwiania osobom niepełnosprawnym egzekwowania swych praw, z uwzględnieniem praw obywatelskich i poli- tycznych, na tych samych zasadach co pozostałym obywatelom. Państwa muszą zagwarantować, by  organizacje  osób  niepełnosprawnych  były za- angażowane w tworzenie krajowego prawa, jak również w stały proces jego oceny.

 

 

 

2.   Działania legislacyjne mogą być konieczne, by wyeliminować  okoliczności, które  mogą  negatywnie wpływać na życie osób niepełnosprawnych, łącz- nie z wszelkimi formami napastowania i gnębienia. Wszelkie formy dyskry- minacji wobec osób niepełnosprawnych muszą być wyeliminowane. Usta- wodawstwo państwowe powinnno dysponować odpowiednimi sankcjami w przypadku pogwałcenia zasad niedyskryminowania.

 

 

 

3.  Ustawodawstwo państwowe dotyczące osób niepełnosprawnych może mieć dwie różne formy. Prawa i obowiązki mogą być włączone do ustawo- dawstwa ogólnego lub być zawarte w ustawodawstwie specjalnym. Spe- cjalne ustawodawstwo dla osób niepełnosprawnych może być stanowione na różne sposoby:

 

 

 

4.   Poprzez ustanawianie odrębnych aktów prawnych dotyczących wyłącznie kwestii niepełnosprawności;

 

 

 

5.   Poprzez włączenie problemów niepełnosprawności do unormowań praw- nych dotyczących zagadnień szczegółowych;

 

 

 

6.   Poprzez odrębne potraktowanie osób niepełnosprawnych w tekstach mó- wiących o tym, w jaki sposób istniejące unormowania prawne powinny być interpretowane.

 

 

 

7.   Korzystna wydaje się kombinacja wymienionych wyżej sposobów. Można także rozważyć przyjęcie unormowań przyznających osobom niepełno- sprawnym pewne szczególne uprawnienia.

 

 

 

8.   Państwa mogą rozważyć ustanowienie formalnych, ustawowych mechani- zmów składania skarg w celu ochrony interesów osób niepełnosprawnych.

 

 

 

Zasada 16. Polityka ekonomiczna

 

 

 

Państwa ponoszą odpowiedzialność finansową za krajowe programy i działa- nia nakierowane na tworzenie równych szans osobom niepełnosprawnym.

 

 

 

1.   Państwa  powinny  uwzględniać  kwestie  dotyczące  niepełnosprawności w budżetach wszystkich  organów rządowych szczebla krajowego, regio- nalnego i lokalnego.

 

 

 

2.   Państwa, organizacje pozarządowe i inne zainteresowane organy powinny współdziałać w celu określenia  najefektywniejszych sposobów wspierania projektów i działań na rzecz osób niepełnosprawnych.

 

 

 

3.   Państwa powinny rozważyć wykorzystanie środków ekonomicznych (poży- czek, zwolnień z podatków, funduszy na ściśle określone cele, specjalnych fundacji, itd.), aby stymulować i wspierać równoprawne uczestnictwo osób niepełnosprawnych w społeczeństwie.

 

 

 

4.   W wielu Państwach może się okazać godne polecenia ustanowienie fundu- szu rozwojowego na rzecz osób niepełnosprawnych. Fundusz taki wspie- rałby różne projekty pilotażowe oraz oddolne programy o charakterze samopomocowym.

 

 

 

Zasada 17. Koordynacja działań

 

 

 

Państwa są odpowiedzialne za ustanowienie i umacnianie pozycji krajowych komitetów koordynacyjnych, lub innych podobnych organów, które służyłyby jako instancje ogniskujące na szczeblu krajowym działania dotyczące proble- mów niepełnosprawności.

 

 

 

1.   Krajowe   komitety   koordynacyjne   lub   inne   podobne   organy   powin- ny  być  stałe  i  opierać  się  na  odpowiednich  uregulowaniach  prawnych i administracyjnych.

 

 

 

2.   Połączenie przedstawicieli organizacji prywatnych i państwowych wydaje się najbardziej skutecznym rozwiązaniem w celu osiągnięcia składu, który

 

 

 

 

reprezentowałby różne sektory i dyscypliny. Przedstawiciele ci mogą po- chodzić z zainteresowanych ministerstw, organizacji osób niepełnospraw- nych i organizacji pozarządowych.

 

 

 

3.   Organizacje  osób  niepełnosprawnych  powinny  mieć  znaczne  wpływy w krajowym komitecie koordynacyjnym po to, by zapewnić właściwy sto- sunek do problemów osób niepełnosprawnych.

 

 

 

4.   Krajowy komitet koordynacyjny powinien posiadać wystarczającą autono- mię oraz źródła finansowania, aby wypełniać swe obowiązki stosownie do swoich możliwości podejmowania decyzji. Komitet powinien składać spra- wozdania  organowi na najwyższym poziomie rządowym.

 

 

 

Zasada 18. Organizacje osób niepełnosprawnych

 

 

 

Państwa powinny określić prawo organizacji osób niepełnosprawnych do re- prezentowania osób niepełnosprawnych na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym. Państwa powinny także uznać doradczą rolę organizacji osób nie- pełnosprawnych w kształtowaniu polityki społecznej w odniesieniu do tych osób.

 

 

 

1.   Państwa powinny zachęcać i wspomagać ekonomicznie oraz w inny spo- sób tworzenie i umacnianie pozycji organizacji osób niepełnosprawnych, członków ich rodzin i/lub obrońców. Państwa powinny uznać, że organiza- cje te mają do spełnienia ważną rolę w rozwoju polityki społecznej wobec niepełnosprawności.

 

 

 

2.   Państwa powinny ustanowić stały kontakt z organizacjami osób niepełno- sprawnych i zagwarantować ich udział w kształtowaniu polityki społecznej rządu.

 

 

 

3.  Rola organizacji osób niepełnosprawnych może polegać na określeniu potrzeb i priorytetów, uczestnictwie w planowaniu, wdrażaniu i ewaluacji służb, usług i działań dotyczących życia osób niepełnosprawnych oraz na przyczynianiu się do podnoszenia poziomu świadomości społeczeństwa i propagowaniu zmian.

 

 

 

4.   Jako ciała samopomocowe, organizacje osób niepełnosprawnych stwarza- ją możliwości rozwijania umiejętności w różnych dziedzinach oraz zapew- niają członkom tych organizacji wzajemne wsparcie i wymianę informacji.

 

 

 

5.   Organizacje    osób  niepełnosprawnych  mogą  pełnić  swą  doradczą  rolę w różny sposób, na przykład posiadając stałą  reprezentację w zarządach

 

 

 

agend finansowanych przez rząd, służąc komisjom publicznym i dostarcza- jąc wiedzy eksperckiej na temat różnych projektów.

 

 

 

6.  Rola doradcza organizacji osób niepełnosprawnych powinna mieć stały charakter, aby rozwijać i pogłębiać wymianę poglądów i informacji pomię- dzy Państwami i organizacjami.

 

 

 

7.   Organizacje powinny być stale reprezentowane w krajowym komitecie ko- ordynacyjnym i innych podobnych organach.

 

 

 

8.   Powinno się rozwijać i umacniać rolę lokalnych organizacji osób niepełno- sprawnych w celu zapewnienia wpływu tych organizacji na problemy śro- dowiska lokalnego.

 

 

 

Zasada 19. Szkolenie personelu

 

 

 

Państwa są odpowiedzialne za zapewnienie na wszystkich poziomach właści- wego szkolenia personelu, zaangażowanego w planowanie i prowadzenie pro- gramów i usług dla osób niepełnosprawnych.

 

 

 

1.   Państwa  powinny  zagwarantować, by wszystkie władze odpowiedzialne za prowadzenie służb, usług i świadczeń w dziedzinie niepełnosprawno- ści dbały o właściwe szkolenie swojego personelu.

 

 

 

2.   W procesie szkolenia profesjonalistów z dziedziny niepełnosprawności, jak również przy przekazywaniu informacji na temat niepełnosprawności w ra- mach ogólnych programów szkoleniowych, trzeba właściwie naświetlać za- sadę pełnego uczestnictwa i równości.

 

 

 

3.   Państwa powinny opracowywać programy szkoleniowe w konsultacji z or- ganizacjami osób niepełnosprawnych,   a same osoby niepełnosprawne powinny uczestniczyć jako nauczyciele, instruktorzy lub doradcy w progra- mach szkoleniowych dla personelu.

 

 

 

4.  Szkolenie pracowników socjalnych ma wielkie strategiczne znaczenie, zwłaszcza w krajach rozwijających się.  W szkolenie  to powinny być zaan- gażowane same osoby niepełnosprawne; powinno kłaść się w nim nacisk na propagowanie i rozwijanie określonych wartości, kompetencji i techno- logii, jak również umiejętności, które można by przekazywać osobom nie- pełnosprawnym i ich rodzicom, rodzinom oraz członkom ich społeczności.

 

 

 

 

Zasada 20. Monitoring krajowy i ocena programów dotyczących niepełnosprawności w zakresie wdrażania Zasad

 

 

 

Państwa  są  odpowiedzialne  za  stałą  kontrolę  i  ocenę  wdrażania  progra- mów krajowych oraz służb i usług dotyczących wyrównywania szans osób niepełnosprawnych.

 

 

 

1.   Państwa powinny okresowo i systematycznie oceniać krajowe programy dotyczące niepełnosprawności i popularyzować   zarówno podstawy, jak i rezultaty dokonanych ocen.

 

 

 

2.   Państwa powinny opracować i wprowadzać terminologię oraz ustalać kry- teria oceny programów powiązanych z problematyką niepełnosprawności i usług.

 

 

 

3.   Wspomniane kryteria i terminologia powinny być, już w początkowej fazie ich konceptualizacji i planowania, opracowywane w ścisłej współpracy z or- ganizacjami osób niepełnosprawnych.

 

 

 

4.  Państwa powinny uczestniczyć we współpracy międzynarodowej nad wypracowaniem  wspólnych  standardów  do  oceny  krajowych  osiągnięć w dziedzinie niepełnosprawności. Państwa powinny również zachęcać  na- rodowe komitety koordynacyjne do uczestnictwa w tej współpracy.

 

 

 

5.   Proces oceny różnych programów w dziedzinie niepełnosprawności po- winien być uwzględniony już w fazie planowania tych programów po to, ażeby mogła być oceniana skuteczność osiągania celów zawartych w tych programach.

 

 

 

Zasada 21. Współpraca techniczna i gospodarcza

 

 

 

Obowiązkiem  państw  uprzemysłowionych i rozwijających się jest współpraca i podejmowanie działań na rzecz poprawy  warunków  życia osób niepełno- sprawnych w krajach rozwijających się.

 

 

 

1.   Działania nastawione na wyrównywanie szans osób niepełnosprawnych, z uwzględnieniem niepełnosprawnych uchodźców, powinny stanowić in- tegralną część ogólnych programów rozwojowych.

 

 

 

2.   Działania  te  powinny być włączone do wszystkich form współpracy tech- nicznej i gospodarczej, bilateralnej i wielostronnej, rządowej i pozarządo- wej. Państwa powinny wnosić zagadnienia niepełnosprawności jako tema- ty do dyskusji w ramach współpracy z partnerami.

 

 

 

3.   W trakcie planowania i przeglądu programów współpracy technicznej i go- spodarczej, szczególna uwaga powinna być poświęcona wpływowi tych programów na sytuację osób niepełnosprawnych. Szczególnie ważne jest to, aby zasięgać konsultacji osób niepełnosprawnych i ich organizacji  przy opracowywaniu projektów dotyczących osób niepełnosprawnych. Osoby te powinny być bezpośrednio  zaangażowane   w opracowywanie, wdraża- nie i ocenę tych projektów.

 

 

 

4.   Priorytetowe obszary w zakresie współpracy technicznej i gospodarczej po- winny obejmować:

 

(a) Rozwój zasobów ludzkich poprzez rozwijanie zdolności, umiejętności i potencjału osób niepełnosprawnych oraz inicjowanie programów ge- nerujących zatrudnienie dla tych osób.

 

(b) Rozwój i popularyzację technologii i know-how nastawionych na proble- matykę niepełnosprawności.

 

 

 

5.   Zachęca się Państwa do wspierania procesu tworzenia oraz do umacniania pozycji organizacji osób niepełnosprawnych.

 

 

 

6.   Państwa powinny podjąć działania w celu poprawy poziomu wiedzy na te- mat zagadnień związanych z niepełnosprawnością wśród personelu admi- nistracyjnego wszystkich szczebli, zaangażowanego w programy współpra- cy technicznej i gospodarczej.

 

 

 

Zasada 22. Współpraca międzynarodowa

 

 

 

Państwa będą aktywnie uczestniczyć we współpracy międzynarodowej doty- czącej polityki wyrównywania szans osób niepełnosprawnych.

 

 

 

1.   W ramach Narodów Zjednoczonych, wyspecjalizowanych agencji i innych zainteresowanych organizacji międzyrządowych, Państwa powinny uczest- niczyć w wypracowywaniu polityki wobec niepełnosprawności.

 

 

 

2.   Tam, gdzie jest to uzasadnione, Państwa powinny podejmować problemy dotyczące niepełnosprawności w ogólnych negocjacjach na temat standar- dów, wymiany informacji, rozwoju programów, itp.

 

 

 

3.   Państwa powinny wspierać i zachęcać do wymiany wiedzy i doświadczeń wśród:

 

(a) organizacji    pozarządowych   zajmujących   się   zagadnieniami   osób niepełnosprawnych;

 

(b) instytutów naukowych i indywidualnych badaczy zaangażowych w pro- blematykę niepełnosprawności;

 

 

 

(c) przedstawicieli programów terenowych i grup profesjonalistów z dzie- dziny niepełnosprawności;

 

(d) organizacji osób niepełnosprawnych;

 

(e) krajowych komitetów koordynacyjnych.

 

 

 

4.   Państwa powinny upewnić się, czy Narody Zjednoczone, wyspecjalizowane agencje oraz organy międzyrządowe i międzyparlamentarne organy szcze- bla globalnego i regionalnego współpracują z globalnymi i regionalnymi organizacjami osób niepełnosprawnych.

 

IV. MECHANIZM MONITORINGU

 

1.   Celem  mechanizmu  monitoringu jest dalsze efektywne wdrażanie Zasad. Mechanizm ten będzie służył każdemu Państwu w ocenie poziomu wdrażania Zasad i ewaluacji postępów w tej dziedzinie. Monitoring powinien wskazywać na przeszkody i sugerować właściwe działania, które  mogą się przyczynić do skutecznego wdrażania Zasad. Mechanizm monitoringu będzie uwzględniać gospodarczą, społeczną i kulturalną specyfikę poszczególnych Państw. Ważnym elementem powinno być także świadczenie usług doradczych oraz wymiana doświadczeń i informacji pomiędzy Państwami.

 

 

 

2.   Zasady powinny być monitorowane w ramach sesji Komisji d/s Rozwoju Społecznego. Na okres 3 lat zostanie powołany Specjalny Sprawozdawca z odpowiednim, szerokim doświadczeniem w dziedzinie niepełnosprawno- ści i funkcjonowania organizacji międzynarodowych, który, w razie potrze- by, będzie opłacany ze środków pozabudżetowych. Jego zadaniem będzie nadzorowanie (monitoring) wdrażania Zasad.

 

 

 

3.   Organizacje międzynarodowe osób niepełnosprawnych posiadające status konsultacyjny w Radzie Ekonomiczno-Społecznej oraz organizacje repre- zentujące te osoby niepełnosprawne, które nie utworzyły jeszcze własnej organizacji, powinny zostać zaproszone do utworzenia grupy panelowej ekspertów. W grupie tej większość stanowiłyby organizacje osób niepeł- nosprawnych, a przy jej powoływaniu powinny zostać wzięte pod uwagę różne rodzaje niepełnosprawności oraz odpowiednia reprezentacja geo- graficzna. Z grupą tą będzie się konsultował Specjalny Sprawozdawca oraz, w razie potrzeby, Sekretariat.

 

 

 

4.   Specjalny Sprawozdawca będzie zachęcał grupę panelową ekspertów do dokonywania przeglądu sytuacji, doradzania oraz prezentowania infor- macji zwrotnych i sugestii  na  temat promocji, wdrażania i nadzorowania Zasad.

 

 

 

5.   Specjalny Sprawozdawca będzie przedkładał zestaw pytań  Państwom,  or- ganizacjom w ramach systemu Narodów Zjednoczonych, organizacjom międzyrządowym i pozarządowym oraz organizacjom osób niepełno- sprawnych. Pytania te będą  dotyczyły planów odnośnie wdrażania Zasad w poszczególnych Państwach. Pytania powinny mieć charakter wybiórczy i zajmować się pogłębioną oceną wybranych zasad. W trakcie przygotowy- wania pytań Specjalny Sprawozdawca powinien się konsultować z grupą panelową ekspertów i z Sekretariatem.

 

 

 

6.   Specjalny Spawozdawca będzie się starał nawiązać bezpośredni dialog nie tylko z Państwami, ale także z lokalnymi organizacjami pozarządowymi, za- poznając się z ich  poglądami i komentarzami na temat wszelkich informa- cji, które miałyby się znaleźć w raportach. Specjalny Sprawozdawca będzie służył poradą w zakresie wdrażania i nadzorowania Zasad oraz pomocą w przygotowaniu odpowiedzi na pytania.

 

 

 

7.   Departament Koordynacji Polityki i Stałego Rozwoju w Sekretariacie, bę- dący punktem ogniskującym zagadnienia niepełnosprawności, Program Rozwojowy Narodów Zjednoczonych (UNDP) i inne organizacje oraz me- chanizmy w ramach Narodów Zjednoczonych takie, jak komisje regionalne i wyspecjalizowane agencje oraz spotkania między-agencyjne, będą współ- pracować ze Specjalnym Sprawozdawcą na polu wdrażania i nadzorowania Zasad na poziomie krajowym.

 

 

 

8.   Specjalny Sprawozdawca, wspomagany przez Sekretariat będzie przygoto- wywał sprawozdania i przedkładał je Komisji d/s Rozwoju Społecznego na jej trzydziestej czwartej i trzydziestej piątej sesji. W tym celu Sprawozdawca powinien się konsultować z grupą panelową ekspertów.

 

 

 

9.   Państwa powinny zachęcać narodowe komitety koordynacyjne lub inne podobne organy, do uczestnictwa w procesie wdrażania i monitoringu. Organy te, stanowiące punkty ogniskujące problematykę niepełnospraw- ności na poziomie krajowym, powinny się zająć ustanowieniem procedur koordynacji nadzorowania Zasad. Organizacje osób niepełnosprawnych powinny być zachęcane do aktywnego uczestnictwa w nadzorowaniu tych procesów na wszystkich szczeblach.

 

 

 

10. W przypadku uzyskania źródeł pozabudżetowych, należy powołać jednego lub więcej doradców interregionalnych do spraw wdrażania Zasad, którzy świadczyliby Państwom bezpośrednie usługi, z uwzględnieniem:

 

(a) Organizacji krajowych i regionalnych seminariów szkoleniowych na te- mat treści Zasad;

 

 

 

(b) Opracowywania   wytycznych   wspomagających   strategie   wdrażania Zasad;

 

(c) Rozpowszechniania  informacji  o  najlepszych  praktykach  dotyczących wdrażania Zasad.

 

 

 

11. Na swej trzydziestej czwartej sesji, Komisja d/s Rozwoju Społecznego powin- na ustanowić otwartą grupę roboczą, która przeanalizuje raport Specjalne- go Sprawozdawcy  i opracuje rekomendacje co do usprawnień w zakresie wprowadzania Zasad w życie. W trakcie analizowania raportu Specjalnego Sprawozdawcy, Komisja, poprzez otwartą grupę roboczą, będzie konsul- tować się z organizacjami międzynarodowymi osób niepełnosprawnych oraz z wyspecjalizowanymi agencjami, zgodnie z zasadą 71 i 76 przepisów o procedurze komisji funkcjonalnych Rady Ekonomiczno-Społecznej.

 

(d) Na sesji kończącej działalność Specjalnego Sprawozdawcy, Komisja po- winna rozważyć możliwość ponownego powołania nowego Specjal- nego Sprawozdawcy lub ustanowić inny mechanizm monitoringu oraz przekazać odpowiednie rekomendacje Radzie Ekonomiczno-Społecznej.

 

(e) Powinno się zachęcać Państwa do wnoszenia wkładu do Dobrowolnego Funduszu na rzecz Osób Niepełnosprawnych Narodów Zjednoczonych w celu kontynuowania procesu wdrażania Zasad.

 

PRZYPISY

 

1.    A/37/351/dodatek 1 i sprostowanie 1, aneks, część VIII, rekomendacja 1(IV ).

 

2.    Proklamowana przez Zgromadzenie Ogólne w rezolucji 37/53.

 

3.    Rezolucja 217 A (III).

 

4.    Rezolucja 2200 A (XXI), aneks.

 

5.    Rezolucja 44/25, aneks.

 

6.    Rezolucja 34/180, aneks.

 

7.    Światowa Organizacja Zdrowia, Międzynarodowa Klasyfikacja Uszkodzeń, Niepełnospraw- ności i Upośledzeń: Podręcznik klasyfikacji dotyczący konsekwencji chorób (Genewa, 1980).

 

8.    Rezolucja 45/158, aneks.

 

9.    Rezolucja 3447 (XXX).

 

10.   Rezolucja 2856 (XXVI).

 

11.   Rezolucja 2542 (XXIV ).

 

12.   Rezolucja 46/119, aneks.

 

13.   Raport Końcowy Światowej Konferencji Edukacji dla Wszystkich: Zaspokajanie Podstawo- wych Potrzeb Edukacyjnych, Jomitien, Tajlandia, 5-9 Marca 1990, Komisja Między-agencyjna (UNDP, UNESCO, UNICEF, World Bank): Światowa Konferencja Edukacji dla Wszystkich, Nowy Jork, 1990, aneks 1.

Laboratorium ECDL


Polskie Towarzystwo Informatyczne

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Nasza działalność została nagrodzona DYPLOMAMI

Dobre Praktyki
EFS 2008

Dobre Praktyki
PFRON 2006

Polityka prywatności | Mapa serwisu

© 2008 Fundacja Fuga Mundi, wszelkie prawa zastrzeżone

Data ostatniej modyfikacji: 08.03.2018r.
Stronę odwiedzono 16036657, aktualnie przegląda ją 5 osób.
FFM Projekt współfinansowany ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
PFRON