1 procent
zobacz >>>





Publikacje ONZ

KONWENCJA PRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH cz1

Państwa-Strony poniższej Konwencji:

(a) powołując się na zasady proklamowane w Karcie Narodów Zjednoczonych, które uznają godność, wartość oraz równe i niezbywalne prawa wszystkich członków rodziny ludzkiej jako podstawy wolności, sprawiedliwości i pokoju na świecie,

(b) biorąc pod uwagę, że Narody Zjednoczone w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka  i  Międzynarodowych  Paktach  Praw  Człowieka  proklamowały i uzgodniły, iż każdej jednostce ludzkiej przysługują te same prawa i swobody, określone w powyższych dokumentach, bez względu na jakichkolwiek różnice między ludźmi,

(c) potwierdzając  uniwersalność,  niepodzielność,  współzależność  i  istnienie wzajemnych powiązań pomiędzy wszystkimi fundamentalnymi swobodami i prawami człowieka oraz potrzebę zagwarantowania wszystkim osobom

niepełnosprawnym nieograniczonego dostępu do nich,

(d) przywołując Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych, Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, Międzynarodową Konwencję w Sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej, Konwencję w Sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet, Konwencję w Sprawie Zakazu Stosowania Tortur oraz Innego Okrutnego, Nieludzkiego lub Poniżającego Traktowania albo Karania, Konwencję Praw Dziecka, Międzynarodową Konwencję dotyczącą ochrony praw migrujących pracowników i członków ich rodzin,

(e) uznając, że niepełnosprawność jest koncepcją ewoluującą, i że jest wynikiem interakcji pomiędzy osobami z dysfunkcjami a barierami środowiskowymi i wynikającymi z postaw ludzkich, będącej przeszkodą dla pełnego uczestnictwa osób niepełnosprawnych w życiu społecznym, na równych zasadach z innymi obywatelami,

(f ) uznając wagę zasad i wytycznych zawartych w Światowym Programie Działania na Rzecz Osób Niepełnosprawnych i w Standardowych Zasadach Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych i ich wpływ na promowanie, opracowywanie i ewaluację polityki, programów i działań mających na celu dalsze wyrównywanie szans osób niepełnosprawnych, na szczeblu narodowym, regionalnym i międzynarodowym,

(g) podkreślając wagę włączenia kwestii dotyczących osób niepełnosprawnych do głównego nurtu polityki Państw, jako integralnej części strategii mających na celu zapewnienie trwałego rozwoju,

(h) uznając również, że dyskryminacja wobec jakiejkolwiek osoby ze względu na jej niepełnosprawności jest wykroczeniem przeciwko godności i wartości człowieka,

(i) biorąc pod uwagę różnorodność osób niepełnosprawnych,

(j) uznając potrzebę promowania i ochrony praw człowieka wszystkich osób niepełnosprawnych, również tych, którzy wymagają bardziej intensywnego wsparcia,

(k) zaniepokojone faktem, iż pomimo różnych instrumentów działania i podej- mowanych kroków, osoby niepełnosprawne nadal spotykają się z barierami uniemożliwiającymi im pełne uczestnictwo w życiu społecznym, jak również nieustannym naruszaniem przysługujących im praw na całym świecie,

(l) doceniając wagę międzynarodowej współpracy mającej na celu poprawę warunków życia osób niepełnosprawnych w każdym kraju, a szczególnie w krajach rozwijających się,

(m) doceniając cenny potencjalny i poczyniony wkład osób niepełnosprawnych w pomyślność i różnorodność społeczności, w których żyją, i uznając, że promowanie korzystania z pełni praw człowieka i fundamentalnych swo- bód przez osoby niepełnosprawne wzmocni ich poczucie przynależności i przyczyni się do rozwoju społeczeństwa na szczeblu ogólnoludzkim, spo- łecznym i gospodarczym oraz zlikwidowania problemu ubóstwa,

(n) uznając wagę indywidualnej autonomii osób niepełnosprawnych i ich sa- modzielności, w tym swobody dokonywania własnych wyborów,

(o) biorąc pod uwagę fakt, iż osoby niepełnosprawne powinny mieć szansę ak- tywnego uczestnictwa w procesach decyzyjnych dotyczących polityki i pro- gramów, w tym również tych, które ich bezpośrednio dotyczą,

(p) zaniepokojone trudną sytuacją, w jakiej znajdują się osoby niepełnospraw- ne, wobec których stosuje się często i w dużym zakresie dyskryminację ze względu na ich przynależność rasową, kolor skóry, płeć, język, religię, przekonania polityczne i inne, pochodzenie narodowe, etniczne, rdzenne lub społeczne, jak również ze względu na status majątkowy, wynikający z urodzenia, wieku lub inny,

(q) świadome tego, iż niepełnosprawne kobiety i dziewczęta często są bardziej narażone na ryzyko stania się ofiarą przemocy, gwałtu, zaniedbania, znęca- nia się czy wykorzystywania, zarówno w środowisku domowym jak i poza nim,

(r) uznając pełne prawo dzieci niepełnosprawnych do korzystania z fundamen- talnych swobód i praw człowieka na równi z innymi dziećmi, i powołując się na zobowiązania z nimi związane, podjęte przez Państwa-Strony Konwencji Praw Dziecka,

(s) podkreślając potrzebę wzięcia pod uwagę kwestii płci w dążeniu do umożli- wienia osobom niepełnosprawnym korzystania z fundamentalnych swobód i wszelkich praw człowieka,

(t) podkreślając fakt, iż większość osób niepełnosprawnych żyje w warunkach ubóstwa, oraz uznając w związku z tym wielką potrzebę zajęcia się proble- mem negatywnego wpływu ubóstwa na osoby niepełnosprawne,

(u) nie zapominając, że warunki pokoju i bezpieczeństwa, oparte na pełnym po- szanowaniu celów i zasad zawartych w Karcie Narodów Zjednoczonych i na respektowaniu stosownych instrumentów chroniących prawa człowieka, są

niezbędne dla pełnej ochrony osób niepełnosprawnych, w szczególności w czasie trwania konfliktów zbrojnych i obcej okupacji,

(v) uznając wagę dostępności do środowiska fizycznego, społecznego, ekono- micznego i kulturalnego, do zdrowia i edukacji oraz informacji i środków ko- munikacji dla umożliwienia osobom niepełnosprawnym korzystania w pełni z praw człowieka i fundamentalnych swobód,

(w) uświadamiając sobie fakt, iż jednostka posiadająca zobowiązania wobec innych jednostek i społeczności, do której przynależy, ma obowiązek pro- mować i przestrzegać prawa określone w Międzynarodowej Karcie Praw Człowieka,

(x) przekonane o tym, iż rodzina jest naturalną i podstawową komórką spo- łeczną i przysługuje jej ochrona ze strony społeczeństwa i Państwa, oraz, że osoby niepełnosprawne i członkowie ich rodzin powinni otrzymywać nie- zbędną ochronę i pomoc tak, aby rodziny mogły przyczyniać się do pełnego i równego korzystania z praw osób niepełnosprawnych,

(y) przekonane, iż wielostronna i integralna konwencja międzynarodowa, mająca na celu promocję i ochronę praw i godności osób niepełnosprawnych, przy- czyni się znacząco do zaradzenia wysoce niekorzystnej sytuacji społecznej osób niepełnosprawnych i będzie promować ich aktywność w sferze obywa- telskiej, politycznej, gospodarczej, społecznej i kulturalnej na zasadzie rów- nych szans, zarówno w krajach rozwijających się jak i uprzemysłowionych,

 

uzgodniły, co następuje:

 

Artykuł 1

Cel

Niniejsza Konwencja ma na celu promowanie, ochronę oraz umożliwienie  wszystkim  osobom  niepełnosprawnym  nieograniczonego  korzystania z wszystkich fundamentalnych swobód i praw człowieka, oraz promowanie poszanowania dla ich godności osobistej. Do osób niepełnosprawnych zaliczają się osoby, z długotrwałą obniżoną sprawnością fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, która w interakcji z różnymi barierami może ograniczać ich pełne i efektywne uczestnictwo w życiu społecznym na równych zasadach z innymi obywatelami.

 

Artykuł 2

Definicje

Dla celów niniejszej Konwencji:

„Komunikacja” oznacza języki, tekst wyświetlany, pismo Braille’a, komunikację dotykową, duży druk, dostępne multimedia, jak również środki przekazu: pisane, słuchowe, wyrażane prostym i zrozumiałym językiem, czytane przez lektora oraz wspomagające i alternatywne sposoby komunikacji, środki i formaty, łącznie z dostępną technologią informacyjną i komunikacyjną;

„Język” odnosi się zarówno do języka mówionego jak i migowego oraz in- nych form przekazu niewerbalnego;

„Dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność” oznacza wszelkie formy różnicowania, wykluczania lub ograniczania ze względu na niepełnosprawność, których celem lub wynikiem jest utrudnienie lub uniemożliwienie uznania, korzystania lub egzekwowania wszelkich praw człowieka i fundamentalnych swobód, na równych zasadach z innymi obywatelami, w sferze politycznej, go- spodarczej, społecznej, kulturowej, obywatelskiej i innej. Definicja obejmuje wszelkie przejawy dyskryminacji, w tym odmowę racjonalnego dostosowania środowiska do szczególnych potrzeb osób niepełnosprawnych;

„Racjonalne  dostosowanie”  oznacza  konieczne  i  stosowne  modyfikacje i adaptacje niepociągające za sobą nieproporcjonalnych i niepotrzebnych utrudnień, które to modyfikacje i adaptacje są niezbędne w określonych przy- padkach dla zapewnienia osobom niepełnosprawnym możliwości egzekwo- wania i korzystania z wszystkich praw człowieka i fundamentalnych swobód.

„Uniwersalne projektowanie” odnosi się do takich rozwiązań, które są uży- teczne dla wszystkich ludzi, w jak największym zakresie, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznych zmian. Termin ten odnosi się do produktów, środowisk, programów i usług, i nie wyklucza urządzeń pomocniczych dla poszczególnych grup osób niepełnosprawnych.

 

Artykuł 3

Zasady  ogólne

Niniejsza Konwencja opiera się na następujących zasadach:

(a) Poszanowania dla godności osobistej, indywidualnej autonomii, w tym swobody dokonywania własnych wyborów oraz poszanowania dla niezależności jednostki;

(b) Niedyskryminacji;

(c) Pełnego i efektywnego uczestnictwa w życiu społecznym i integracji społecznej;

(d) Poszanowania   dla   odmienności   oraz   akceptacji   osób   niepełnosprawnych  jako  mających  wkład  w różnorodność  rodziny  ludzkiej i w człowieczeństwo;

(e) Równych szans;

(f ) Dostępności;

(g) Równości pomiędzy kobietami i mężczyznami;

(h) Poszanowania dla rozwijającego się potencjału dzieci niepełnosprawnych i poszanowania prawa dzieci  niepełnosprawnych do zachowania swojej tożsamości.

Artykuł 4

Ogólne zobowiązania

 

1. Państwa-Strony  zobowiązują  się  zapewnić  i  promować  pełną  realizację wszystkich praw człowieka i fundamentalnych swobód przez osoby niepeł- nosprawne, bez jakiekolwiek formy dyskryminacji ze względu na niepełno- sprawność. w tym celu, Państwa-Strony podejmują się:

(a) Przyjąć wszystkie stosowne legislacyjne, administracyjne i inne środki dla wdrożenia praw wymienionych w niniejszej Konwencji;

(b) Podjąć odpowiednie kroki, w tym legislacyjne, w celu zniesienia lub mo- dyfikacji istniejących praw, regulacji, zwyczajów i praktyk, które dyskry- minują osoby niepełnosprawne;

(c) Uwzględnić   ochronę   i   promocję   praw   osób   niepełnosprawnych we wszystkich swoich programach i strategiach działania;

(d) Powstrzymać się od angażowania w jakiekolwiek działania niezgodne z niniejszą Konwencją i zapewnić działanie zgodne z niniejszą Konwen- cją ze strony władz publicznych i instytucji;

(e) Podejmować  wszelkie  stosowne  środki  celem  wyeliminowania  prze- jawów dyskryminacji osób niepełnosprawnych ze względu na nie- pełnosprawność przez jakiekolwiek osoby, organizacje lub prywatne przedsiębiorstwa;

(f ) Przeprowadzać i promować badania i rozwój produktów, usług, sprzętu i udogodnień, zaprojektowanych w sposób uniwersalny, zgodnie z de- finicją zapisaną w Artykule 2 niniejszej Konwencji, wymagających mi- nimalnych kosztów i dostosowania, aby sprostać potrzebom osób nie- pełnosprawnych, promować ich dostępność i wykorzystywanie, oraz promować projektowanie uniwersalne w opracowywaniu standardów i wytycznych;

(g) Przeprowadzać i promować badania i rozwój, jak również dostępność i wykorzystanie nowych technologii, w tym technologii informacyjnych i komunikacyjnych, urządzeń ułatwiających mobilność, urządzeń i tech- nologii pomocniczych odpowiednich dla osób niepełnosprawnych, da- jąc pierwszeństwo technologiom przystępnym finansowo;

(h) Zapewnić osobom niepełnosprawnym dostęp do informacji na temat urządzeń i pomocy umożliwiających mobilność, technologii pomocni- czych, w tym najnowszych osiągnięć techniki, jak również innych form pomocy, usług pomocniczych i udogodnień;

(i) Promować  organizację  szkoleń  osób  pracujących  z  ludźmi  niepełno- sprawnymi w zakresie praw określonych w niniejszej Konwencji tak, aby można było zapewnić osobom niepełnosprawnym lepszą pomoc i usługi gwarantowane poprzez wyżej wymienione prawa.

2. W odniesieniu do praw gospodarczych, socjalnych i kulturalnych, każde Państwo-Strona zobowiązuje się podjąć kroki, w maksymalnym zakresie swoich możliwości i, w razie potrzeby, w ramach współpracy międzynaro- dowej, w celu pełnej realizacji tych praw, bez szkody dla zobowiązań za- wartych w niniejszej Konwencji, które mają bezpośrednie zastosowanie, zgodnie z przepisami prawa międzynarodowego.

 

3. Przy opracowywaniu i wdrażaniu postanowień prawnych i strategii im- plementacji postanowień niniejszej Konwencji, jak również przy innych procesach decyzyjnych dotyczących kwestii związanych z osobami nie- pełnosprawnymi, Państwa-Strony będą ściśle współpracować i aktywnie angażować osoby niepełnosprawne, w tym dzieci niepełnosprawne, po- przez reprezentujące je organizacje.

 

4. Niniejsza Konwencja nie będzie miała wpływu na jakiekolwiek postano- wienia, bardziej korzystne dla realizacji praw osób niepełnosprawnych, zawarte  w  przepisach  prawnych  obowiązujących  w  danym  Państwie-

-Stronie  lub  w  przepisach  prawa  międzynarodowego  obowiązujących w danym Państwie-Stronie. Żadne z praw człowieka i fundamentalnych swobód, uznanych i istniejących w Państwach- Stronach przed ratyfiko- waniem niniejszej Konwencji, zgodnych z prawem, konwencjami, regula- cjami lub prawem zwyczajowym, nie zostanie ograniczone ani naruszone pod pretekstem, iż niniejsza Konwencja nie uznaje takich praw i swobód lub uznaje je w mniejszym zakresie.

 

5. Postanowienia niniejszej Konwencji będą respektowane we wszystkich częściach państw federalnych, bez żadnych ograniczeń lub wyjątków.

 

Artykuł 5

Równość i niedyskryminacja

1. Państwa-Strony uznają, iż wszystkie osoby są równe w obliczu prawa i przysługuje im bez żadnego wyjątku ochrona prawna i korzystanie z prawa na równych zasadach.

 

2. Państwa-Strony zakażą wszelkiej dyskryminacji ze względu na niepełno- sprawność i zagwarantują wszystkim osobom niepełnosprawnym jedna- kową i skuteczną ochronę prawną przed dyskryminacją z jakichkolwiek względów.

 

3. Aby promować równość i eliminować dyskryminację, Państwa-Strony po- dejmą stosowne kroki dla zagwarantowania racjonalnego dostosowania.

4. Szczególne kroki konieczne do przyspieszenia lub osiągnięcia faktycznej równości osób niepełnosprawnych nie będą traktowane jako dyskrymi- nacja w rozumieniu niniejszej Konwencji.

 

Artykuł 6

Niepełnosprawne kobiety

1. Państwa-Strony uznają, iż kobiety i dziewczęta niepełnosprawne są przedmiotem różnorodnych form dyskryminacji i będą podejmować kroki mające na celu umożliwienie im korzystania z wszystkich fundamentalnych swobód i praw człowieka.

 

2. Państwa-Strony podejmą wszelkie stosowne kroki dla zapewnienia kobie- tom pełnego rozwoju, postępu i umocnienia pozycji społecznej, w celu zagwarantowania im pełnej dostępności do fundamentalnych swobód i praw człowieka określonych w niniejszej Konwencji.

 

Artykuł 7

Dzieci niepełnosprawne

1. Państwa-Strony podejmą wszelkie niezbędne kroki mające na celu umożliwienie  dzieciom  niepełnosprawnym  korzystania  z  fundamentalnych swobód i praw człowieka na równych zasadach z innymi dziećmi.

 

2. We wszelkich podejmowanych działaniach mających związek z dziećmi niepełnosprawnymi, nadrzędnym priorytetem będzie dobro dzieci.

 

3. Państwa-Strony zagwarantują dzieciom niepełnosprawnym prawo do wy- rażania swoich poglądów w sprawach ich dotyczących, na równych zasa- dach z innymi dziećmi. Poglądy te będą traktowane z powagą właściwą dla ich wieku i dojrzałości. Pomoc odpowiednia dla wieku dzieci i rodzaju ich niepełnosprawności będzie im zapewniona tak, aby mogły one reali- zować powyższe prawo.

 

Artykuł 8

Podnoszenie świadomości społecznej

1. Państwa-Strony zobowiązują się podjąć natychmiastowe, skuteczne i stosowne działania, aby:

(a) Podnieść świadomość społeczną dotyczącą osób niepełnosprawnych, również na poziomie rodziny, celem szerzenia poszanowania dla ich praw i godności;

(b) Zwalczać stereotypy, uprzedzenia i szkodliwe praktyki wobec osób niepełnosprawnych  również  tych,  które  wynikają  z  różnicy  płci i wieku, we wszystkich dziedzinach życia;

(c) Promować świadomość potencjału i wkładu w życie społeczne osób niepełnosprawnych.

2. Kroki podejmowane w tym celu obejmują:

(a) Inicjowanie i podtrzymywanie skutecznych kampanii na rzecz budzenia świadomości publicznej mających na celu:

(i)Zwiększanieotwartościwobecprawosóbniepełnosprawnych;

(ii) Promowanie pozytywnego wizerunku osób niepełnosprawnych i większą świadomość społeczną wobec nich;

(iii) Promowanie uznania dla umiejętności, zasług i zdolności osób niepełnosprawnych, oraz ich wkładu w rynek i miejsce pracy;

(b) Szerzenie postaw poszanowania dla praw osób niepełnosprawnych na wszystkich poziomach systemu edukacyjnego, w tym u dzieci począwszy od wczesnego wieku;

(c) Zachęcanie  wszystkich  organów  mediów,  aby  przedstawiały  obraz osób niepełnosprawnych w sposób zgodny z celem niniejszej Konwencji;

(d) Promowanie programów podnoszących poziom świadomości na temat osób niepełnosprawnych i ich praw.

 

Artykuł 9

Dostępność

 

1. Aby umożliwić osobom niepełnosprawnym samodzielne życie i pełne uczest- nictwo we wszystkich sferach życia, Państwa-Strony podejmą stosowne kroki celem zapewnienia osobom niepełnosprawnym dostępu, na równych zasa- dach z innymi obywatelami, do środowiska fizycznego, transportu, informa- cji i komunikacji międzyludzkiej, w tym technologii i systemów komunika- cyjnych i informacyjnych, oraz do innych udogodnień i usług oferowanych całemu społeczeństwu, zarówno w środowiskach miejskich, jak i wiejskich. Te działania, włącznie z rozpoznawaniem i usuwaniem przeszkód i barier na drodze do dostępności, będą dotyczyć między innymi:

(a) Budynków, dróg, środków transportu oraz innych obiektów, w tym szkół, mieszkalnictwa, ośrodków medycznych i miejsc pracy;

(b) Usług informacyjnych, komunikacyjnych i innych, w tym usług elektro- nicznych, jak również usług w zakresie pomocy w nagłych wypadkach.

 

2. Państwa-Strony podejmą również stosowne kroki w celu:

(a) Rozwoju, propagowania i monitorowania procesu wdrażania minimum

standardów i wytycznych dotyczących udogodnień i usług oferowanych

całemu społeczeństwu;

(b) Dopilnowania,  aby  przedsiębiorstwa  sektora  prywatnego  oferujące

usługi całemu społeczeństwu, wzięły pod uwagę wszelkie aspekty do-

stępności tych usług dla osób niepełnosprawnych;

(c) Zapewnienia szkoleń dla interesariuszy w kwestiach związanych z do- stępnością dla osób niepełnosprawnych;

(d) Zapewnienia oznakowania w piśmie Braille’a oraz w łatwej do odczyta- nia i zrozumiałej formie w budynkach i innych obiektach publicznych;

(e) Zapewnienia formy pomocy ze strony innych osób i pośredników, w tym przewodników, lektorów oraz profesjonalnych tłumaczy języka migo- wego, aby ułatwić osobom niepełnosprawnym dostęp do budynków i innych obiektów publicznych;

(f ) Promowania innych stosownych form pomocy i wsparcia dla osób nie- pełnosprawnych, aby zapewnić im dostęp do informacji;

(g) Promowania dostępu osób niepełnosprawnych do najnowszych techno- logii i systemów informacyjnych i komunikacyjnych, w tym do Internetu;

(h) Promowania  projektowania,  rozwoju  i  dystrybucji  dostępnych  tech- nologii i systemów informacyjnych i komunikacyjnych, począwszy od etapu początkowego tak, aby stały się one osiągalne po minimalnych kosztach.

 

Artykuł 10

Prawo do życia

 

Państwa-Strony potwierdzają, iż każda istota ludzka ma niezbywalne prawo do życia i podejmą stosowne kroki celem umożliwienia osobom niepełnospraw- nym skutecznego egzekwowania wyżej wymienionego prawa na równych za- sadach z innymi obywatelami.

 

Artykuł 11

Sytuacje zagrożenia i pomoc humanitarna

 

Państwa-Strony, zgodnie z ustawodawstwem międzynarodowym, w tym mię- dzynarodowym prawem dotyczącym pomocy humanitarnej i praw człowieka, podejmą wszelkie konieczne kroki dla zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa osobom niepełnosprawnym w sytuacjach zagrożenia, w tym w sytuacjach kon- fliktu zbrojnego, katastrof naturalnych oraz w sytuacjach wymagających udzie- lenia pomocy humanitarnej.

 

Artykuł 12

Równość wobec prawa

 

1. Państwa-Strony potwierdzają, że osoby niepełnosprawne mają prawo do uznania w każdym miejscu za podmioty osobowe wobec prawa.

 

2. Państwa-Strony stwierdzają, iż osoby niepełnosprawne mają taką samą zdol- ność prawną we wszystkich aspektach życia jak inni obywatele.

3. Państwa-Strony podejmą właściwe kroki, aby zapewnić dostęp osobom nie- pełnosprawnym do pomocy, jakiej mogą wymagać w korzystaniu ze swojej zdolności prawnej.

 

4. Państwa-Strony zagwarantują, iż wszystkie środki i działania odnoszące się do korzystania ze zdolności prawnej zapewnią właściwe i efektywne instrumen- ty stanowiące ochronę przed nadużyciami, zgodnie z międzynarodowym ustawodawstwem dotyczącym praw człowieka. Te instrumenty ochronne za- gwarantują to, że środki i działania odnoszące się do korzystania ze zdolności prawnej, będą podejmowane w poszanowaniu praw, woli i preferencji danej osoby, zapobiegną konfliktowi interesów i wywieraniu nieuzasadnionego wpływu, będą proporcjonalne i dopasowane do okoliczności, w jakich dana osoba się znajduje, będą stosowane w możliwie krótkim okresie oraz będą podlegać regularnej rewizji przez kompetentny i bezstronny organ lub wła- dze sądownicze. Instrumenty będzie proporcjonalna do stopnia, w jakim wy- żej wymienione działania i środki oddziaływają na prawa i interesy tej osoby.

 

5. Zgodnie z postanowieniami niniejszej Konwencji, Państwa-Strony podejmą wszelkie stosowne i skuteczne działania dla zapewnienia osobom niepełno- sprawnym równego prawa do posiadania lub dziedziczenia własności, spra- wowania kontroli nad własnymi finansami oraz dostępu do pożyczek ban- kowych, kredytów hipotecznych i innych form kredytów finansowych, na równych zasadach z innymi obywatelami, oraz zagwarantują, iż osoby nie- pełnosprawne nie będą arbitralnie pozbawiane swojej własności.

 

Artykuł 13

Dostęp do wymiaru sprawiedliwości

 

1. Państwa-Strony  zagwarantują  osobom  niepełnosprawnym  skuteczny  do- stęp do wymiaru sprawiedliwości na równych zasadach z innymi obywate- lami, w tym poprzez zapewnienie dostosowań proceduralnych i właściwych dla wieku, aby umożliwić osobom niepełnosprawnym, pośrednie lub bez- pośrednie uczestnictwo w postępowaniu prawnym, również w roli świadka, w tym na etapie śledztwa i innych wstępnych fazach postępowania.

 

2. Aby zapewnić osobom niepełnosprawnym skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości, Państwa-Strony będą promować właściwe szkolenia dla pracowników wymiaru sprawiedliwości, w tym pracowników policji i zakła- dów karnych.

Artykuł 14

Wolność i bezpieczeństwo osobiste

 

1. Państwa-Strony  zapewnią  osobom  niepełnosprawnym,  na  równych  zasa- dach z innymi obywatelami:

(a) realizację prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego;

(b) iż, nie zostaną one pozbawione wolności bezprawnie i arbitralnie, i że pozbawienie wolności będzie odbywać się w świetle prawa, a niepełnosprawność w żadnym przypadku nie będzie uzasadnieniem pozbawienia wolności.

 

2. Państwa-Strony zagwarantują, iż w razie pozbawienia osoby niepełnospraw- nej wolności, w drodze jakiegokolwiek procesu, będą jej przysługiwać pra- wa gwarantowane przez międzynarodowe ustawodawstwo dotyczące praw człowieka, oraz będzie traktowana w zgodzie z celami i zasadami zawartymi w niniejszej Konwencji, w tym z zasadą racjonalnego dostosowania.

 

Artykuł 15

Wolność od tortur oraz innego okrutnego, nieludzkie-

go lub poniżającego traktowania albo karania

 

1. Nikt nie stanie się obiektem tortur oraz okrutnego, nieludzkiego lub poni- żającego traktowania albo karania, a w szczególności nie zostanie poddany medycznym lub naukowym eksperymentom bez wyrażenia na to zgody.

2. Państwa-Strony podejmą działania ustawodawcze, administracyjne, są- downicze oraz innego typu tak, aby zapewnić osobom niepełnospraw- nym, na równych zasadach z innymi obywatelami, ochronę przed tortura- mi oraz innym okrutnym, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem.

 

Artykuł 16

Wolność od wyzysku, przemocy i wykorzystywania

 

1. Państwa-Strony podejmą stosowne działania ustawodawcze, administracyj- ne, społeczne i edukacyjne i inne, w tym z uwzględnieniem kwestii płci, tak, aby zapewnić osobom niepełnosprawnym ochronę przed wszelkimi forma- mi wyzysku, przemocy i wykorzystywania, zarówno w ich środowisku domo- wym jak i poza nim.

 

2. Państwa-Strony podejmą również odpowiednie kroki, aby zapobiec wszel- kim formom wyzysku, przemocy i wykorzystywania, poprzez, między inny- mi, odpowiednią pomoc i wsparcie dla osób niepełnosprawnych, ich rodzin i opiekunów, z uwzględnieniem kwestii wieku i płci, oraz poprzez udostęp- nianie informacji i edukacji dotyczącej unikania, rozpoznawania i zgłaszania

przypadków wyzysku, przemocy i wykorzystywania. Państwa-Strony zagwa- rantują, iż pomoc w powyższym zakresie będzie uwzględniała kwestie wieku, płci i rodzaj niepełnosprawności.

 

3. Mając na celu zapobieganie wszelkim formom wyzysku, przemocy i wyko- rzystywania, Państwa-Strony zapewnią monitoring działań i programów dla osób niepełnosprawnych, poprzez niezależne i kompetentne organy.

 

4. Państwa-Strony podejmą właściwe kroki wspierające powrót do zdrowia psy- chicznego, umysłowego i somatycznego, rehabilitację i reintegrację społecz- ną osób niepełnosprawnych, które stały się ofiarami jakiejkolwiek formy wy- zysku, przemocy i wykorzystywania, w tym poprzez służby mające zapewnić osobom niepełnosprawnym ochronę społeczną. Proces powrotu do zdrowia i reintegracji będzie odbywał się w środowisku, w którym istnieje poszano- wanie zdrowia, dobra, godności i autonomii osób niepełnosprawnych, i któ- re uwzględnia ich szczególne potrzeby wynikające z płci lub wieku.

 

5. Państwa-Strony przygotują do wdrożenia skuteczne regulacje prawne i po- litykę, w tym regulacje i politykę uwzględniającą sprawy kobiet i dzieci, aby przypadki wyzysku, przemocy i wykorzystywania osób niepełnosprawnych mogły zostać zidentyfikowane, zbadane i, w razie konieczności, ścigane sądownie.

 

Artykuł 17

Ochrona  integralności osobistej

 

Każda osoba niepełnosprawna ma prawo do szacunku dla swojej integralności umysłowej i fizycznej na równych zasadach z innymi obywatelami.

 

Artykuł 18

Swoboda  przemieszczania się i wyboru  obywatelstwa

 

1. Państwa-Strony uznają prawa osób niepełnosprawnych do swobody prze- mieszczenia się, wyboru miejsca zamieszkania i obywatelstwa, na równych zasadach z innymi obywatelami, oraz zagwarantują, iż:

(a) Osoby niepełnosprawne będą mieć prawo do przyjmowania i zmiany obywatelstwa i nie będzie ich można pozbawić obywatelstwa arbitral- nie lub ze względu na niepełnosprawność;

(b) Nie będzie można pozbawić osób niepełnosprawnych, na podstawie niepełnosprawności, prawa do nabywania, posiadania i wykorzysty- wania dokumentacji poświadczającej ich obywatelstwo, lub innych dokumentów tożsamości, oraz wykorzystywania procedur, takich jak

procedury imigracyjne, które mogą być pomocne w realizacji prawa do swobody przemieszczania się;

(c) Osoby niepełnosprawne będą mieć prawo do opuszczania jakiegokol- wiek kraju, w tym własnego;

(d) Nie będzie można pozbawić osób niepełnosprawnych, arbitralnie lub na podstawie niepełnosprawności, prawa wjazdu do własnego kraju.

 

2. Niezwłocznie po urodzeniu dzieci niepełnosprawnych zostanie sporządzo- ny ich akt urodzenia i dzieci, od momentu urodzenia, będą mieć prawo do otrzymania imienia, uzyskania obywatelstwa oraz, jeśli to możliwe, do po- znania swoich rodziców i pozostawania pod ich opieką.

 

Artykuł 19

Samodzielne życie i integracja społeczna

 

Państwa-Strony uznają prawo wszystkich osób niepełnosprawnych do życia w społeczności, i do dokonywania wyborów na równi z innymi obywatelami, oraz podejmą skuteczne i stosowne działania, aby ułatwić osobom niepełno- sprawnym korzystanie z wyżej wymienionego prawa oraz ich pełną integrację i uczestnictwo w życiu społecznym, w tym zagwarantują, iż:

(a) Osoby  niepełnosprawne  będą  mieć  szansę  wyboru  miejsca  zamiesz- kania, na równych zasadach z innymi obywatelami, oraz wyboru gdzie i z kim będą mieszkać, jak również nie będą zobligowani do mieszkania w określonych warunkach;

(b) Osoby niepełnosprawne będą mieć dostęp do szerokiego zakresu usług wspierających funkcjonowanie w środowisku domowym, lokalnym i in- nym, w tym indywidualnej opieki koniecznej do życia i integracji w społe- czeństwie i zapobiegającej izolacji i segregacji osób niepełnosprawnych;

(c) Ogólnie dostępne usługi i obiekty będą dostępne na równych zasadach dla osób niepełnosprawnych oraz będą dostosowane do ich potrzeb.

 

Artykuł 20

Mobilność

 

Państwa-Strony podejmą skuteczne działania, mające na celu umożliwienie osobom niepełnosprawnym mobilności i możliwie największej samodzielności w tym zakresie, w tym poprzez:

(a) Ułatwienie mobilności osobom niepełnosprawnym w sposób i w czasie przez nie określonym, oraz po dostępnych kosztach;

(b) Ułatwienie osobom niepełnosprawnym dostępu do dobrej jakości urzą- dzeń ułatwiających poruszanie się, technologii pomocniczych i różnych form opieki i pośrednictwa, w tym poprzez obniżenie kosztów nabycia powyższych produktów i usług;

(c) Zapewnienie szkoleń z zakresu przemieszczania się osobom niepełno- sprawnym oraz specjalistom pracującym z osobami niepełnosprawnymi;

(d) Zachęcanie producentów urządzeń pomocniczych, aby brali pod uwagę wszelkie aspekty związane z mobilnością osób niepełnosprawnych.

 

Artykuł 21

Wolność ekspresji i wyrażania poglądów  oraz dostęp do informacji

 

Państwa-Strony podejmą wszelkie właściwe działania umożliwiające osobom niepełnosprawnym egzekwowanie swoich praw do wolności słowa i wyrażania poglądów, w tym swobody uzyskiwania, otrzymywania i rozpowszechniania informacji i idei na równych zasadach z innymi członkami społeczeństwa, za pomocą wszelkich środków komunikacji międzyludzkiej, określonych w arty- kule 2 niniejszej Konwencji, w tym poprzez:

(a) Dostarczanie osobom niepełnosprawnym informacji przeznaczonych dla ogółu społeczeństwa w dostępnym formacie i za pomocą środków prze- kazu odpowiednich dla rodzaju niepełnosprawności, bez opóźnień cza- sowych i dodatkowych kosztów;

(b) Akceptowanie i umożliwienie korzystania w sytuacjach oficjalnych z ję- zyka migowego, pisma Braille’a, wspomagających i alternatywnych spo- sobów komunikacji oraz wszelkich innych środków, sposobów i forma- tów komunikacji wybranych przez osoby niepełnosprawne;

(c) Nakłanianie prywatnych usługodawców świadczących usługi dla ogó- łu społeczeństwa, w tym dostawców usług internetowych, aby do- starczali informacje i usługi w formie dostępnej i przydatnej dla osób niepełnosprawnych;

(d) Zachęcanie   środków  masowego  przekazu,  w  tym  dostawców  in- formacji poprzez Internet, aby udostępniały swoje usługi osobom niepełnosprawnym;

(e) Uznanie i promocję języków migowych.

 

Artykuł 22

Poszanowanie prywatności

 

1. Żadna osoba niepełnosprawna, niezależnie od miejsca zamieszkania lub wa- runków życia, nie będzie narażona na arbitralne i bezprawne naruszanie pry- watności własnej, swojej rodziny, domu i korespondencji lub innej formy ko- munikacji międzyludzkiej, ani na bezprawne ataki na swoją cześć i reputację. Osobom niepełnosprawnym przysługuje ochrona prawna przed powyższy- mi atakami i naruszaniem prywatności.

2. Państwa-Strony będą chronić dane osobowe, informacje dotyczące choroby i rehabilitacji osób niepełnosprawnych, na równych zasadach z innymi człon- kami społeczeństwa.

 

Artykuł 23

Poszanowanie życia rodzinnego i domowego

 

1. Państwa-Strony podejmą skuteczne i właściwe działania mające na celu eli- minację dyskryminacji wobec osób niepełnosprawnych we wszelkich kwe- stiach odnoszących się do sfery małżeństwa, rodziny, rodzicielstwa i związ- ków, na równych zasadach z innymi obywatelami, aby zagwarantować:

(a) Prawo  wszystkim  osobom  niepełnosprawnym,  zdolnym  do  zawarcia związku małżeńskiego, do wejścia w związek małżeński i założenia rodzi- ny na zasadach całkowitej dobrowolności i zgody przyszłych małżonków;

(b) Prawo  osób  niepełnosprawnych  do  podejmowania  nieprzymuszonej i odpowiedzialnej decyzji dotyczącej czasu wydania na świat oraz liczby potomstwa, oraz prawo do informacji stosownej do wieku odbiorców, dotyczącej edukacji seksualnej i planowania rodziny, jak również środki do realizacji wyżej wymienionych praw;

(c) Zachowanie zdolności rozrodczej osób niepełnosprawnych, w tym dzie- ci, na równych zasadach z innymi obywatelami.

 

2. Państwa-Strony zagwarantują prawa i obowiązki osób niepełnosprawnych w zakresie opieki, kurateli, powiernictwa, adopcji dzieci i podobnych in- stytucji, tam, gdzie istnieją one w krajowym ustawodawstwie, przy czym we wszystkich przypadkach dobro dziecka będzie wartością nadrzędną. Pań- stwa-Strony udzielą stosownej pomocy osobom niepełnosprawnym w reali- zacji obowiązków związanych z wychowaniem dzieci.

 

3. Państwa-Strony zagwarantują prawa dzieci niepełnosprawnych w zakresie życia rodzinnego. Mając na celu realizację tych praw oraz zapobieganie ukry- waniu, porzucaniu, zaniedbaniu i segregacji dzieci niepełnosprawnych, Pań- stwa-Strony zobowiążą się do wczesnego rozpowszechniania obszernych informacji, oferowania szeroko zakrojonych usług i udzielania wsparcia dzie- ciom niepełnosprawnym i ich rodzinom.

 

4. Państwa-Strony zagwarantują, iż dzieci nie będą oddzielane od rodziców wbrew ich woli, chyba, że tak postanowią kompetentne władze na podsta- wie oceny sądu, według której taka separacja jest konieczna w imię najle- piej pojętego interesu dziecka zgodnie z prawem i stosownymi procedurami. w żadnym przypadku dziecko nie zostanie odseparowane od rodziców na podstawie niepełnosprawności swojej, jednego lub obojga rodziców.

5. W sytuacji, gdy członkowie najbliższej rodziny nie są w stanie sprawować opieki nad dzieckiem, Państwa-Strony podejmą działania, aby zapewnić od- powiednią alternatywną opiekę nad dzieckiem poprzez członków dalszej rodziny, a jeśli będzie to niemożliwe, w społeczności dziecka w środowisku rodzinnym.

 

Artykuł 24

Edukacja

 

1. Państwa-Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do edukacji. Mając na celu realizację tego prawa bez jakiejkolwiek formy dyskryminacji i na zasa- dach równości, Państwa-Strony zagwarantują system edukacji integracyjnej na wszystkich etapach edukacyjnych oraz kształcenia ustawicznego, ukie- runkowany na:

(a) Pełny rozwój ludzkiego potencjału, poczucia godności i własnej warto- ści, oraz wzmocnienie poszanowania dla praw człowieka, fundamental- nych swobód i różnorodności członków rodziny ludzkiej;

(b) Jak najpełniejszy rozwój osobowości, talentów i kreatywności, jak rów- nież intelektualny i fizyczny osób niepełnosprawnych;

(c) Umożliwienie osobom niepełnosprawnym efektywnego uczestnictwa w wolnym społeczeństwie.

 

2. Mając na celu realizację powyższego prawa, Państwa-Strony zagwarantują, iż:

(a) Osoby niepełnosprawne nie będą wykluczane z powszechnego syste- mu edukacyjnego ze względu na swoją niepełnosprawność, oraz, że dzieci niepełnosprawne nie zostaną wykluczone z bezpłatnej i obo- wiązkowej edukacji podstawowej i średniej na podstawie swojej niepełnosprawności;

(b) Osoby niepełnosprawne będą miały dostęp do bezpłatnej podstawowej i średniej edukacji integracyjnej, na dobrym poziomie, na równych zasa- dach z innymi obywatelami w społeczności, w której żyją;

(c) Zostaną wprowadzone racjonalne dostosowania do szczególnych po- trzeb osób niepełnosprawnych;

(d) Osoby niepełnosprawne otrzymają wsparcie, w ramach powszechnego systemu edukacyjnego, umożliwiające ich efektywne kształcenie;

(e) Zostaną podjęte skuteczne środki, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb,  mające  na  celu  maksymalizowanie  rozwoju  intelektualnego i społecznego, zgodne z celem pełnej integracji.

 

3. Państwa-Strony   umożliwią   osobom   niepełnosprawnym   naukę   życio- wych i społecznych umiejętności, które ułatwią ich pełne i równoprawne

uczestnictwo w edukacji i życiu społecznym. w tym celu, Państwa-Strony po- dejmą stosowne kroki, w tym:

(a) Umożliwienie nauki pisma Braille’a, pisma alternatywnego, wspomaga- jących i alternatywnych sposobów, środków i formatów komunikacji, umiejętności orientacyjnych i poruszania się oraz umożliwienie funkcjo- nowania grup samopomocy i mentoringu;

(b) Umożliwienie nauki języka migowego i promocja tożsamości językowej społeczności osób niesłyszących;

(c) Zagwarantowanie, iż edukacja osób niepełnosprawnych, a w szczególno- ści dzieci, niewidomych, niesłyszących oraz równocześnie niewidomych i niesłyszących, będzie odbywała się w językach i za pomocą środków komunikacji najbardziej odpowiednich dla danej jednostki, i w środowi- sku umożliwiającym maksymalny rozwój intelektualny i społeczny.

 

3. Aby zapewnić realizację tego prawa, Państwa-Strony podejmą odpowied- nie działania i zatrudnią nauczycieli, w tym nauczycieli niepełnosprawnych, wykwalifikowanych w zakresie języka migowego i/lub pisma Braille’a i zobo- wiązują się szkolić pracowników do pracy na każdym etapie edukacyjnym. Szkolenie to będzie obejmować wiedzę na temat niepełnosprawności oraz wykorzystania właściwych wspomagających i alternatywnych sposobów, środków i formatów komunikacji, metod nauczania oraz, w ramach szkolenia, zostaną zapewnione materiały pomocnicze dla osób niepełnosprawnych.

4. Państwa-Strony  zagwarantują  osobom  niepełnosprawnym  dostęp  do szkolnictwa wyższego, zawodowego, edukacji dorosłych i kształcenia ustawicznego bez dyskryminacji i na równych zasadach z innymi obywa- telami. w tym celu, Państwa-Strony zagwarantują racjonalne dostosowa- nie do potrzeb osób niepełnosprawnych.

 

Artykuł 25

Zdrowie

 

Państwa-Strony uznają, iż osoby niepełnosprawne maja prawo do możliwie naj- wyższego standardu zdrowia bez dyskryminacji ze względu na niepełnospraw- ność. Państwa-Strony podejmą właściwe kroki, aby zagwarantować osobom niepełnosprawnym dostęp do usług zdrowotnych z uwzględnieniem kwestii płci, w tym rehabilitację zdrowotną.

W szczególności Państwa-Strony:

(a) Zagwarantują osobom niepełnosprawnym taki sam zakres, jakość i standard bezpłatnej lub przystępnej cenowo opieki medycznej i programów zdrowotnych, jak innym obywatelom, w tym w obszarze zdrowia seksualnego  i  związanego  z  rozrodczością  oraz  programów  zdrowia publicznego;

(b) Zapewnią  usługi  zdrowotne  ukierunkowane  na  szczególne  potrzeby osób niepełnosprawnych, w tym wczesne rozpoznanie i leczenie, oraz usługi ukierunkowane na minimalizowanie i zapobieganie niepełno- sprawności, w tym wśród dzieci i osób w podeszłym wieku;

(c) Zapewnią powyższe usługi zdrowotne w możliwie bliskiej odległości od środowisk osób niepełnosprawnych, również w okolicach wiejskich;

(d) Będą wymagać od osób pracujących w sektorze opieki zdrowotnej, aby zapewniły osobom niepełnosprawnym opiekę o takiej samej jakości jak pozostałym członkom społeczeństwa, w tym, na zasadzie nieprzymu- szonej zgody i pełnego poinformowania, między innymi poprzez pod- noszenie świadomości praw człowieka, godności, autonomii i potrzeb osób niepełnosprawnych przez szkolenia i propagowanie standardów etycznych w publicznej i prywatnej służbie zdrowia;

(e) Zakażą  dyskryminowania  osób  niepełnosprawnych  przy  udzielaniu ubezpieczenia zdrowotnego oraz ubezpieczenia na życie, w sytuacji, gdy takie ubezpieczenie jest dozwolone przez ustawodawstwo danego kraju, i będzie ono udzielone w sposób sprawiedliwy i racjonalny;

(f ) Będą zapobiegać przypadkom odmowy opieki lub usług zdrowotnych oraz płynów i żywności ze względu na niepełnosprawność.

 

Artykuł 26

Rewalidacja i rehabilitacja

 

1. Państwa-Strony podejmą skuteczne i stosowne działania, w tym poprzez organizacje samopomocowe, zmierzające do umożliwienia osobom niepeł- nosprawnym osiągnięcia i utrzymania jak największej samodzielności, zdol- ności fizycznej, intelektualnej, społecznej i zawodowej oraz pełnej integracji i uczestnictwa we wszystkich aspektach życia społecznego. w tym celu, Pań- stwa-Strony zorganizują, wzmocnią i rozszerzą szeroko zakrojoną działalność w zakresie usług i programów rewalidacyjnych i rehabilitacyjnych, szczegól- nie w obszarach zdrowia, zatrudnienia, edukacji i usług społecznych, przy czym te programy i usługi:

(a) Będą realizowane na możliwie wczesnym etapie i będą oparte na wielo- dyscyplinarnej ocenie indywidualnych potrzeb i mocnych stron;

(b) Będą wspierać uczestnictwo i integrację w społeczeństwie i wszelkich jego aspektach, będą dobrowolne oraz dostępne dla osób niepełno- sprawnych, w możliwie bliskiej odległości od ich środowisk, również w okolicach wiejskich;

 

2. Państwa-Strony będą promować szkolenia wstępne i ustawiczne osób zawo- dowo zajmujących się rewalidacją i rehabilitacją oraz personelu zatrudnione- go w tym obszarze.

3. Państwa-Strony  będą  promować  dostępność,  znajomość  i  wykorzystanie pomocniczych urządzeń i technologii przeznaczonych dla osób niepełno- sprawnych, dla celów rewalidacji i rehabilitacji.

 

Artykuł 27

Praca i zatrudnienie

 

1. Państwa-Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do pracy, na rów- nych zasadach z innymi obywatelami, w tym prawo do utrzymywania się z pracy wybranej przez siebie i akceptowanej na rynku pracy i w środowi- sku pracy, o charakterze otwartym, niewykluczającym i dostępnym dla osób niepełnosprawnych. Państwa-Strony będą chronić i promować realizowanie prawa do pracy, w tym również przez osoby, które stały się niepełnosprawne w czasie zatrudnienia, podejmując odpowiednie kroki, w tym legislacyjne, aby między innymi:

(a) Zakazać dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność, w odniesie- niu  do  wszystkich  kwestii  dotyczących  wszelkich  form  zatrudnienia, w tym warunków rekrutacji, zatrudnienia, kontynuacji zatrudnienia, awansu zawodowego i warunków pracy zgodnych z zasadami bezpie- czeństwa i higieny pracy;

(b) Chronić prawa osób niepełnosprawnych, na równych zasadach z innymi obywatelami, do sprawiedliwych i korzystnych warunków pracy, w tym do równych szans i takiego samego wynagrodzenia za pracę tej samej wartości, do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w tym pra- wa do ochrony przed molestowaniem i do zadośćuczynienia za ponie- sione krzywdy;

(c)  Zagwarantować,  ze  osoby  niepełnosprawne  będą  mogły  egzekwo- wać swoje prawa pracy i prawa związkowe, na równych zasadach z innymi obywatelami;

(d) Umożliwić osobom niepełnosprawnym skuteczny dostęp do progra- mów poradnictwa zawodowego i technicznego, usług związanych z zatrudnie- niem oraz szkolenia zawodowego i ustawicznego;

(e) Promować szanse zatrudnienia oraz awansu zawodowego osób niepeł- nosprawnych na rynku pracy, jak również oferować pomoc w znalezieniu, zdo- byciu, utrzymaniu i powrotu do zatrudnienia;

(f ) Promować szanse na samozatrudnienie, przedsiębiorczość, rozwój spół- dzielni i zakładanie własnej firmy;

(g) Zatrudniać osoby niepełnosprawne w sektorze publicznym; (h) Promować zatrudnienie osób niepełnosprawnych w sektorze prywatnym poprzez odpowiednią politykę i środki, w tym akcje afirmatyw-

ne, działania motywujące i inne;

(i)  Zapewnić  racjonalne  dostosowanie  miejsc  pracy  do  potrzeb  osób

niepełnosprawnych;

( j) Promować  zdobywanie  przez  osoby  niepełnosprawne  doświadczenia zawodowego na otwartym rynku pracy;

(k) Promować programy, których celem jest umożliwienie osobom niepeł- nosprawnym rehabilitacji zawodowej, powrotu do pracy oraz utrzyma- nia zatrudnienia.

 

2. Państwa-Strony zagwarantują, iż osoby niepełnosprawne nie będą zmusza- ne do pracy niewolniczej czy też na zasadach poddańczej zależności, oraz że będą chronione, na równych zasadach z innymi obywatelami, przed pracą przymusową lub obowiązkową.

 

Artykuł 28

Adekwatne warunki życia i ochrona  socjalna

 

1. Państwa-Strony uznają prawa osób niepełnosprawnych i ich rodzin do ade- kwatnych warunków życia, w tym należytego pożywienia, odzieży i miesz- kania i do stałej poprawy warunków życia, oraz podejmą odpowiednie kroki, aby zabezpieczyć i promować egzekwowanie tych praw bez dyskryminacji wynikającej z niepełnosprawności.

 

2. Państwa-Strony uznają prawa osób niepełnosprawnych do ochrony socjal- nej oraz korzystania z tego prawa bez dyskryminacji wynikającej z niepełno- sprawności, oraz podejmą odpowiednie kroki, aby zabezpieczyć i promować egzekwowanie tych praw, w tym kroki mające na celu:

(a) Zagwarantowanie równego dostępu osób niepełnosprawnych do czy- stej wody, oraz stosownych i dostępnych finansowo usług, urządzeń oraz innych form pomocy zaspokajających szczególne potrzeby osób niepełnosprawnych;

(b) Zagwarantowanie osobom niepełnosprawnym, a w szczególności ko- bietom i dziewczętom niepełnosprawnym oraz osobom starszym, do- stępu do programów ochrony socjalnej i programów, których celem jest ograniczanie ubóstwa;

(c) Zagwarantowanie osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom żyjącym w warunkach ubóstwa dostępu do pomocy rządowej obejmującej kosz- ty ponoszone w związku z niepełnosprawnością, w tym do stosownych szkoleń, poradnictwa, pomocy finansowej oraz opieki zastępczej;

(d) Zagwarantowanie osobom niepełnosprawnym dostępu do programów mieszkalnictwa publicznego;

(e) Zagwarantowanie osobom niepełnosprawnym dostępu do świadczeń i programów emerytalnych.

Artykuł 29

Uczestnictwo w życiu politycznym i publicznym

 

Państwa-Strony zagwarantują osobom niepełnosprawnym prawa polityczne i szansę korzystania z nich na równych zasadach z innymi obywatelami, oraz zobowiązują się:

(a) Zapewnić osobom niepełnosprawnym możliwość pełnego i efektywne- go uczestnictwa w życiu publicznym i politycznym, na równych zasa- dach z innymi obywatelami, bezpośrednio lub poprzez dowolnie wybra- nych przedstawicieli, w tym szansę i prawo do głosowania i startowania w wyborach, poprzez między innymi:

(i) Zagwarantowanie, iż procedury, udogodnienia i materiały wyborcze będą odpowiednie, dostępne, zrozumiałe i łatwe w użyciu;

(ii) Ochronę prawa osób niepełnosprawnych do udziału w tajnym głoso- waniu w wyborach i referendach publicznych, bez zastraszania, oraz prawa do startowania w wyborach, pełnienia urzędów i wszelkich funkcji publicznych na wszystkich szczeblach władzy, jak również poprzez umożliwienie osobom niepełnosprawnym, w razie koniecz- ności, korzystania z urządzeń pomocniczych i nowych technologii;

(iii) Zagwarantowanie  osobom  niepełnosprawnym  swobody  wyrazu woli jako wyborcom i w tym celu, w razie konieczności, udzielenie zgody na skorzystanie przy głosowaniu z pomocy osoby przez nie wybranej;

(b) Aktywnie  promować  środowisko,  w  którym  osoby  niepełnosprawne będą mogły skutecznie i w pełni uczestniczyć w życiu publicznym bez dyskryminacji i na równych zasadach z innymi obywatelami, i zachęcać osoby niepełnosprawne do uczestnictwa w życiu publicznym, w tym do: (i) Uczestnictwa w pozarządowych organizacjach i stowarzyszeniach związanych z życiem publicznym i politycznym kraju, oraz w działal-

ności i administracji partii politycznych;

(ii) Zakładania i przystępowania do organizacji osób niepełnospraw-

nych, reprezentujących osoby niepełnosprawne na szczeblach: mię-

dzynarodowym, krajowym, regionalnym i lokalnym.

 

Artykuł 30

Uczestnictwo w życiu kulturalnym, rekreacji, zaję-

ciach sportowych i innych formach  wypoczynku

 

1. Państwa-Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do uczestnictwa na równych zasadach z innym obywatelami w życiu kulturalnym, oraz podejmą stosowne działania, aby umożliwić osobom niepełnosprawnym:

(a) Korzystanie z materiałów dotyczących zagadnień kultury w dostępnych formatach;

(b) Dostęp do programów telewizyjnych, filmów, teatru, i innych form dzia- łalności kulturalnej, w dostępnych formatach;

(c) Dostęp do miejsc, w których odbywają się wydarzenia kulturalne, tj. te- atry, muzea, kina, biblioteki oraz do usług związanych z działalnością kulturalną i turystyczną, jak również, na ile jest to możliwe, dostęp do miejsc historycznych i ważnych z punktu widzenia kultury narodowej.

 

2. Państwa-Strony podejmą odpowiednie działania celem umożliwienia oso- bom niepełnosprawnym rozwoju i korzystania ze swojego twórczego, arty- stycznego i intelektualnego potencjału, nie tylko dla korzyści własnych, ale również dla wzbogacenia społeczeństwa.

 

3. Państwa-Strony podejmą odpowiednie działania, w zgodzie z prawem mię- dzynarodowym, tak, aby akty prawne dotyczące ochrony praw własności in- telektualnej nie stanowiły nieracjonalnej bariery dyskryminującej osoby nie- pełnosprawne w dostępie do materiałów związanych ze sferą kultury.

 

4. Osoby niepełnosprawne będą mieć prawo, na równych zasadach z innymi obywatelami, do wsparcia i uznania swojej szczególnej tożsamości kulturo- wej i językowej, w tym języków migowych i kultury osób niesłyszących.

 

5. Mając na celu umożliwienie osobom niepełnosprawnym uczestnictwa, na równych zasadach z innymi obywatelami, w zajęciach rekreacyjnych, sporto- wych czy innych formach spędzania wolnego czasu, Państwa-Strony podej- mą stosowne działania, aby:

(a) Promować i zachęcać osoby niepełnosprawne do uczestnictwa, w jak najszerszym zakresie, we wszystkich obszarach działalności sportowej, należącej do głównego nurtu życia społecznego;

(b) Zagwarantować osobom niepełnosprawnym możliwość organizowania, inicjowania i uczestnictwa w działalności sportowej i rekreacyjnej skie- rowanej do osób niepełnosprawnych, oraz zachęcać do zapewniania w tym celu środków, szkolenia i nauki, na zasadzie równości.

(c) Zagwarantować osobom niepełnosprawnym dostęp do miejsc, w któ- rych prowadzona jest działalność sportowa, rekreacyjna i turystyczna;

(d) Umożliwić dzieciom niepełnosprawnym uczestnictwo w zabawach i za- jęciach rekreacyjnych i sportowych, w tym w zajęciach organizowanych w ramach systemu szkolnego, na równych zasadach z innymi dziećmi;

(e) Zapewnić, osobom niepełnosprawnym dostęp do usług w zakresie spor- tu, rekreacji, turystyki i innych form spędzania wolnego czasu.

Artykuł 31

Statystyki i gromadzenie danych

 

1. Państwa-Strony podejmują się gromadzenia stosownych informacji, w tym danych statystycznych i pochodzących z badań, które umożliwią formułowa- nie i wdrażanie polityki służącej realizacji postanowień niniejszej Konwencji. Proces gromadzenia i przechowywania informacji będzie:

(a) Zgodny z prawnie ustanowionymi zabezpieczeniami, w tym prawodaw- stwem dotyczącym ochrony danych, aby zapewnić poufność i poszano- wanie dla prywatności osób niepełnosprawnych;

(b) Zgodny z normami uznanymi na arenie międzynarodowej, mającymi na celu ochronę fundamentalnych swobód i praw człowieka oraz z zasada- mi etycznymi, którymi należy się kierować przy gromadzeniu i wykorzy- stywaniu danych statystycznych.

 

2. Informacje  zgromadzone  zgodnie  z  niniejszym  artykułem  zostaną  odpo- wiednio  skategoryzowane  i  wykorzystane  do  oceny  wdrożenia  zobowią- zań podjętych przez Państwa-Strony w ramach niniejszej Konwencji oraz do identyfikowania i podejmowania działań wobec barier stojących na drodze egzekwowania praw osób niepełnosprawnych.

 

3. Państwa-Strony przyjmą na siebie obowiązek rozpowszechniania tych da- nych statystycznych i zapewnią dostęp do nich osobom niepełnosprawnym i innym.

Laboratorium ECDL


Polskie Towarzystwo Informatyczne

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Nasza działalność została nagrodzona DYPLOMAMI

Dobre Praktyki
EFS 2008

Dobre Praktyki
PFRON 2006

Polityka prywatności | Mapa serwisu

© 2008 Fundacja Fuga Mundi, wszelkie prawa zastrzeżone

Data ostatniej modyfikacji: 13.09.2018r.
Stronę odwiedzono 16538440, aktualnie przegląda ją 7 osób.
FFM Projekt współfinansowany ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
PFRON