1 procent
zobacz >>>





Pojęcie stresu i jego związek z chorobą

   Zgodnie z założeniem, że każdy człowiek dąży do zachowania równowagi wewnętrznej wynika, że w obliczu zaistniałych trudności uruchamiane są różne wewnętrzne i zewnętrzne reakcje, które pomagają przezwyciężać doświadczane problemy. Następuje uruchomienie dodatkowych zapasów energii, dzięki czemu organizm zwycięża i może funkcjonować dalej. H. Selye twórca jednej z podstawowych koncepcji stresu, ten właśnie stan mobilizacji organizmu wobec zakłóceń normalnego funkcjonowania nazywa stresem. Stres według niego to czynnik pozwalający organizmowi utrzymywać się przy życiu. W aspekcie zmian zachodzących w organizmie, stres jest swoistym zespołem różnych nieswoistych zmian wywołanych w układzie biologicznym. Według J. Reykowskiego, polskiego badacza stresu, zmiany w funkcjonowaniu organizmu i wprowadzenie go w stan stresu nie jest wywołane pojedynczym bodźcem, ale określoną całą sytuacją, w jakiej znalazła się jednostka. Sytuacja stresowa to taka, w której psychika człowieka została poddana nadmiernemu obciążeniu, prowadząc do powstania stresu psychologicznego. Wśród czynników składających się na sytuację stresową składają się zakłócenie, zagrożenie i deprywacja. Każda sytuacja stresowa wywołuje określone zmiany w reakcji organizmu, które można scharakteryzować w następujący sposób:

  1. zwalczanie stresu;
  2. obrona przed stresem, gdzie występują takie zachowania jak:
  3. usunięcie się z sytuacji stresu przez ucieczkę;
  4. zachowania agresywne;
  5. symboliczne wycofanie się z sytuacji (umysłowa zmiana sposobu określania sytuacji, bez faktycznego usunięcia przeszkody, trudności);
  6. ucieczka w fantazję - mechanizm zaspokojenia sfrustrowanych potrzeb w sferze marzeń, wyobraźni.

Efektem końcowym działania związanego ze stresem nie musi być porażka. Sposób reagowania na stres zależy od:

  1. indywidualnych właściwości systemu nerwowego jednostki (słaby system silnie reaguje nawet na niewielkie obciążenia);
  2. cech osobowościowych tj.: stanu fizycznego, psychicznego, wieku, płci;
  3. dotychczasowych doświadczeń, a zwłaszcza tych z okresu dzieciństwa;
  4. poziomu intelektualnego, posiadanej wiedzy;
  5. stanu zdrowia, ogólnej kondycji;
  6. stanu emocjonalnego, uczuciowego;
  7. rodzaju sytuacji, rozmiaru zagrożenia, wielkości zagrożenia, rodzaju postawionego zadania;

Jednostki bardziej odporne na stres posiadają:

  1. zachowaną równowagę procesów nerwowych związanych z pobudzeniem, hamowaniem;
  2. realną ocenę swoich możliwości i otaczającej rzeczywistości;
  3. równowagę emocjonalną, brak objawów stałego lęku.
    Jednostki, które mają zachwianą jedną z w-w cech/funkcji określa się jako mniej odporne na stres i mają tendencję do reagowania w sposób mniej adekwatny do sytacji, wykazują w tym względzie nadwrażliwość.

Czynnikami wewnątrzpochodnymi wywierającymi bezpośrednio wpływ na system nerwowy człowieka, a wynikające z choroby mogą być:

  1. toksyny bakteryjne zatruwające organizm;
  2. uboczne produktu wadliwej przemiany materii;
  3. ewentualne zmiany hormonalne wynikające z przebiegu choroby;
  4. farmakologiczne (związane ze skutkami ubocznymi stosowania leków);
  5. stany nerwicowe będące wynikiem stanów bólowych i lękowych związanych z chorobą.


Natomiast najczęściej uruchamianymi w sytuacjach stresowych mechanizmami obronnymi wg. Reykowskiego są:

  1. wyparcie;
  2. racjonalizacja;
  3. projekcja;
  4. rekacja upozorowana;
  5. zaprzeczenie;
  6. izolacja;
  7. ucieczka w fantazję.

Podsumowując, należy zauważyć, że stresu czy sytuacji stresowych nie należy rozpatrywać jako zjawiska wyłącznie szkodliwego, negatywnego. Zauważamy, że każde nasze działanie wymaga pewnego napięcia i mobilizacji. Natomiast w kategoriach ich szkodliwości mówi się, gdy są zbyt częste i nazbyt obciążające jednostkę. Wówczas mogą doprowadzić do zachwiania równowagi ustrojowej (psychicznej i fizycznej) a w końcowym efekcie spowodować ciężkie zaburzenia nerwowe. Stąd przewlekła choroba czy niepełnosprawność ujmowane jako istotne stresory wymagają przeciwdziałania w formie terapii wychowawczej i psychicznej.

Agnieszka Chmielewska - Psycholog

Laboratorium ECDL


Polskie Towarzystwo Informatyczne

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Nasza działalność została nagrodzona DYPLOMAMI

Dobre Praktyki
EFS 2008

Dobre Praktyki
PFRON 2006

Polityka prywatności | Mapa serwisu

© 2008 Fundacja Fuga Mundi, wszelkie prawa zastrzeżone

Data ostatniej modyfikacji: 08.03.2018r.
Stronę odwiedzono 16121922, aktualnie przegląda ją 6 osób.
FFM Projekt współfinansowany ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
PFRON